Nedir Bu Barkod?
Kısaca; genelde dikdörtgen biçiminde olan, birbirine paralel çizilmiş inceli kalınlı çizgilerden ve bu çizgilerin arasındaki boşluklardan meydana gelen , siyah çubukların oluşturduğu bir semboldür. Barkod'lar sayesinde bilgisayara otomatik veri gerişi hızlı bir şekilde sağlanmaktadır. Günümüzde pek çok alanda kullanılmaya başlanmıştır. (Gazete, dergi, kitap ,ilaç, gıda vs.)
Çizgiler Ne Anlam İfade Ediyor?
Konuya geçmeden önce sizlere bir tavsiyede bulunmak istiyorum. Bu konuyu daha iyi anlamanız için üzerinde barkod olan bir ürünü yanınızda bulundurabilirsiniz?
Öncelikle bilmeniz gereken şey; bu çizgiler sadece ürünün referans numarasını içerir. Herkesin sandığı gibi ürünün fiyatı ve ürün hakkındaki bilgileri içermez. Bu bilgiler bilgisayarda kayıtlıdır. Barkod tarandığı zaman sinyal sistemdeki bilgisayara ulaşır. Bilgisayarda girilen barkod numarasına göre ürünün fiyatını kasaya yansıtır. Eğer barkod'larda fiyat belli olsaydı, ürün fiyatı ne zaman değişse, ürünün barkodu da her fiyat değişiminde değişecekti. Bu da maliyet ve zaman açısından çok büyük kayıplara neden olacaktı. Peki öyleyse fiyat değiştiği zaman bu değişiklik nasıl yapılıyor? Cevabı çok basit; fiyat bilgileri bilgisayarda kayıtlı oluğu için; bilgisayardaki fiyat bilgisini değiştirmek yeterli olacaktır.
Barkod da iki bölüm vardır. Birincisi bizim gördüğümüz rakamlar; ikincisi ise makinenin taradığı çizgiler. Bunları ileriki bölümlerde daha detaylı anlatacağım.
Barkod okuyucular barkodu nasıl okur
<img src=datas/users/4-barkod10.jpg align="right">Kullanımda, bir barkod sembolü kızıl ötesi veya görülebilir ışık kaynağı ile aydınlatılır; koyu çubuklar ışığı emerken boşluklar bunu tarayıcıya geri yansıtır. Bir tarayıcı ışık dalgalanmalarını barkodtaki çubuk ve boşluk şekillerini taklit eden elektrik darbelerine dönüştürür. Bir dekoder ise elektrik darbelerini matematik algoritmaları aracılığı ile dönüştürerek bunları bir el terminali, PC, denetimci veya ana bilgisayar sistemine aktarır[/colleft]
Barkod Çeşitleri Nelerdir?
Çok değişik barkod çeşitleri var. UPC, EAN, EAN-13, EAN-8, Code 39, Code 93, Code 128. En çok kullanılanlar UPC ve EAN 'dir. UPC numaralama sistemi Kanada ve Amerika'da, EAN-13 numaralama sistemi ise Avrupa ve Türkiye'de kullanılmaktadır. Ben sizlere ülkemizde de kullanılan EAN-13 sistemini açıklayacağım.
EAN-13 Barkod Sistemi
EAN-13 sistemi UPC sisteminden türetilmiş bir sistemdir. UPC sistemi sadece Amerika ve Kanada'da kullanıldığı için uluslararası pazarlarda kullanılmaya müsait değildir.
EAN İngilizce "International Article Numbering Association" kelimelerinin kısaltılmış halidir. EAN 'nin yayınladığı bildirgeye göre 2005 yılından sonra Amerika ve Kanada'da EAN uluslar arası sistemine geçiş yapacaktır. EAN sistemi bakkaliye ürünleri başta olmak üzere perakende satılan ürünlerin numaralandırılmasında kullanılmaktadır. Ayrıca Kitap (ISBN ) ve periyodiklerin (ISSN ) numaralandırılmasında da kullanılmaya başlanmıştır.
Bu kadar bilgi verdikten sonra gelelim barkodların sırrını çözmeye.
EAN-13 sistemi 13 haneden oluşur.
Birinci kısım: veya simge kodunu gösterir. Her ülkenin kendine ait bir kodu vardır. Türkiye'nin kodu 869 dur.
İkinci kısım: Firma kodunu gösterir. Ülke kodundan sonra gelen 4 hanedir. Bu kod TOBB (Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ) bünyesinde bulunan Mal Numaralandırma Merkezi'nden alınır.
Üçüncü kısım: Firma kodundan sonra gelen 5 hanedir. Ürünü tanımlayan mamul kodudur.
Dördüncü kısım: En son rakamdır. Kontrol kodudur. Bu kod diğer rakamların hatalı okunmasını engellemek için belli bir formülle hesaplanan kontrol sayısıdır.
Kontrol Kodunun Hesaplanması
Tarayıcı barkodu okuduğunda bazı matematiksel hesaplar yaparak okuduğu kodun doğru olup olmadığını kontrol eder. Bunun içinde kontrol kodunu kullanır. İsterseniz daha iyi öğrenmeniz için bunu bir örnekle açıklayalım.
Diyelim ki 9799753293685 koduna sahip bir ürün tarayıcıdan geçirildi. Yapılan hesaplamalar ve kontrol aynen aşağıdaki gibidir.
1-Sağdan başlayarak ilk hane tek olmak üzere tüm haneler tek çift diye ayrılırlar.
2-Tek hanedeki sayılar toplanır ve 3 ile çarpılır. 7+9+5+2+3+8= 34 x 3 = 102
3-Çift hanedeki sayılar toplanır. 9+9+7+3+9+6 = 43
4- Her iki rakam toplanır ve 10 sayısının katına ulaşmak için gerekli sayı eklenir. 102 + 43 = 145 + 5 =150
Tarayıcı barkodu okuduktan sonra yukarıda anlattığım işlemleri yapar. Eğer bulduğu kontrol kodu, okuduğu kontrol koduyla aynıysa, barkod doğru okunmuş demektir. Yanlışsa tekrar okunması için uyarı verilecektir.
Deşifre Edelim!
Şimdi gelelim çizgi ve boşlukların nasıl deşifre edileceğine. Öncelikle şunu bilmenizi isterim ki; siyah çizgiler 1 sayısını, boşluklar ise 0 sayısını temsil ederler. En ince siyah çizgi bir birim (1) iken, en kalın siyah çizgi dört birime (1111) denk gelir. Aynı şekilde en ince boşluk bir birim iken (0), en kalın boşluk dört birim (0000) demektir.
Bir barkodun başında ve sonunda 101 değerine eşit olan başlangıç ve bitiş kodları vardır. Ortada ise 01010 değerini veren daha uzunca barkod bulunur.
Bir barkodu çözümlemek için aşağıdaki tablolardan ve bilgilerden faydalanmamız gerekecek. Ama bunu bence bir örnekle açıklayalım ki daha anlaşılır olsun.
Mesela 9799753293685 barkodunu çözmeye çalışalım. Bu barkodu çizgi ve boşlukların kalınlıklarına göre, en ince çizgi veya boşluk 1 birim, en kalın çizgi veya boşluk 4 birim olduğunu düşünerek çözelim. Unutmayın ki çizgiler 1, boşluklar 0 olacaktır.
Şimdi barkodun ilk hanesine bakalım. Burada bu sayı 9 dur. Aşağıdaki tabloya göre ikinci haneyi ve firma kodunu tek ve çift olarak ayırırız.
Burada 9 denk gelen satıra baktığımızda ikinci hanenin “tek” olduğunu görürüz. Firma kodundaki haneler ise sırasıyla “çift-çift-tek-çift-tek” şeklindedir.
Daha sonra aşağıdaki tabloyu kullanarak her koda denk gelen sayıyı bulabiliriz.
Bu tabloya göre barkodun çözülmüş hali aşağıdaki gibidir.
İşte barkodu çözdük sonunda. ..
Nereden nereye? Barkod okuyucular artık fotoğraf bile çekiyor !
Teknoloji başdöndürücü bir hızla ilerlerken, beraberinde getirdiği yenilikler ve kullanım kolaylıkları günlük hayatımızın vazgeçilmez bir parçası oldu. Bu yeniliklerden biri olan barkod sembolleri tartışmasız olarak alışveriş yaptığımız marketlerden fabrikalardaki depolara kadar her alanda kolay, hızlı ve hatasız veri girişinin en temel unsuru.
1948 yılında Philadelphia'da Drexel Institute of Technology'de öğrenim gören iki öğrenci olan Bernard Silver ve Joseph Woodland'ın, yerel bir restoran zinciri için geliştirmeye çalıştığı barkod teknolojisi, günümüzde yoğun bir şekilde kullanılan ödeme kasalarında ürün bilgilerinin otomatik olarak okunmasını amaçlıyordu.
1966 yılında ilk ticari uygulaması yapılan barkod sembolleri, 1970 yılına gelindiğinde ilk endüstriyel standardını alarak barkod okuyucuların pazarda yerini almasını sağladı. 1980 yılında Symbol Technologies, geliştirdiği LS1000 barkod okuyucu ile el tipi barkod okuyucuların içerisinde laser tarama modüllerini ilk defa kullanarak teknolojiye farklı bir boyut getirirken bu konudaki standartları belirlemeye başladı.
2000li yıllarda gelişen teknoloji ile birlikte başarının anahtarı olarak gösterilen mobilite kavramı, ofislerde kullandığımız masaüstü ve dizüstü bigisayarlarımızı PDA form faktöründe yanımızda taşımamıza imkan sağlarken buna paralel olarak barkod okuyucular da minyatür tarama modülleri olarak el terminallerinin içerisine girerek hatasız ve hızlı veri toplama uygulamalarının vazgeçilmez bir parçası oldu. Özellikle depo uygulamalarında kullanılan terminaller üzerinde yer alan standart barkod okuyucu modüllerin yanı sıra, forkliftten inmeden ya da üst raflarda yer alan ürünlerin barkodlarını okutabilme ihtiyacı üreticileri uzak mesafeden okuyan barkod tarama modülleri üretmeye yönlendirdi. Optik ayarlamaları uzaktaki barkodu okuyacak şekilde ayarlanan barkod tarama modülleri bu alanda ihtiyaca cevap verse de aynı barkod okuyucu ile yakın mesafeden barkodları okutmak, yapılan optik ayarlamalar nedeniyle pek mümkün olmuyordu.
<img src=datas/users/4-barkod11.jpg align="left">MC9000 serisi el terminalleri ile birlikte Lorax tarama modülünü sunan Symbol Technologies, bu tarama modülünde fokus noktasını otomatik olarak ayarlayarak yakın mesafedeki barkodları standart bir okuyucu gibi okurken uzak mesafede yer alan barkodları da aynı rahatlıkla okuyarak bu alanda yaşanan zorlukları ortadan kaldırıyor. MC9000 el terminali, Lorax tarama modülü üzerindeki otomatik fokus noktası ayarı sayesinde farklı bir terminale gerek duymadan 7.5 mil çözünürlüğe sahip olan barkod sembollerini 10 cm mesafeden okurken, 100 mil çözünürlüğe sahip olan barkod sembollerini 12 metre mesafeden okuyabiliyor.
Symbol Technologies'in terminallerinde kullandığı diğer bir barkod okuma teknolojisi ise görüntüleyici (imager) tarama modülleri. Symbol PDT8100 serisi terminallerde ve MC9000 serisi terminallerde kullanılan görüntüleyici modüller, standart 1 boyutlu ve 2 boyutlu barkodları okuyabildiği gibi resim de çekebiliyor. Özellikle taşımacılık sektöründe kendine uygulama alanı bulan imager modül taşıyan el terminalleri, teslimatı yapılan ürünün hasarsız olarak teslim edildiğine dair resim çekebildiği gibi teslimatın kanıtı olarak alıcı kişinin kendisinin ya da kimlik bilgilerinin resmini de çekebiliyor.
alıntıdır...