Dersizle Forumları

Full Versiyon: osmanlı devleti gerileme dönemi ders notları 1
Şu anda tam olmayan bir veriyonu görüntülüyorsunuz. Tam versiyonu görmek için, buraya tıklayın
sunguralp
Osmanlı Devletinin  Gerileme Devri (1699-1792)

18. Yüzyıl Padişahları

1. II. Mustafa (1695-1703) - IV. Mehmet'in oğlu
2. III. Ahmet (1703-1730) - IV. Mehmet'in oğlu
3. I. Mahmut (1730-1754) - II. Mustafa'nın oğlu
4. III. Osman (1754-1757) - II. Mustafa'nın oğlu
5. III. Mustafa (1757-1774) - III.Ahmet'in oğlu
6. I. Abdülhamit (1774-1789) - III.Ahmet'in oğlu
7. III. Selim (1789-1807) - III.Mustafa'nın oğlu



18. Yüzyılın Özellikleri:


1)Osmanlı Devleti 18. yüzyıla ilk defa toprak kaybeden bir devlet olarak girdi (KARLOFÇA). Bu yüzden bu yüzyılın baslarında kaybettiği toprakları geri alma çabasına girdi.
2)Osmanlı Devleti 17. yüzyılda en çok AVUSTURYA ile savasmıstı. 18. yüzyılda ise en çok RUSYA ile savasacak.
3)Kanuni'den beri dostumuz olan Fransa 18. yüzyılın sonlarında(1798) Mısır'a saldırınca bu ülke ile iliskilerimiz bozulacak.
4)Bu yüzyılda Osmanlı Devleti'nin toprak kaybı hızlanacak, Avrupa'nın bilim ve tekniği alınmaya çalısılsa da yeterli olmayacak, sonuçta Osmanlı Devleti Avrupa'nın üstünlüğünü kabul etmek zorunda kalacak.


III. Ahmet Dönemi (1703-1730)

Karlofça'da Kaybedilen Yerleri Kurtarma Çabaları: 1)

PRUT SAVASI (1711)
Gelismeler:
Ruslar (Çar Deli Petro) denizlere inme politikasının sonucu olarak Baltık Denizi kıyıları için iSVEÇ ile savasmıs, Ruslara yenilen isveç kralı "DEMiRBAS SARL" Osmanlı Devletine sığınmıstı
Sebepler: a)- isveçlileri takip eden Rus kuvvetlerinin Osmanlı topraklarına girerek tahrip etmeleri,
b)Osmanlı Devletinin 1700 istanbul Antlasmasında Ruslara verdiği AZAK Kalesi'ni geri almak istemesi.
c)Rusya'nın Osmanlı Ortodokslarını ayaklanmaya tesvik etmesi.
Savas:
1711 yılında Baltacı Mehmet Pasa komutasındaki Osmanlı ordusu Rus ordusunu yendi.
Sonuç:
Prut Antlasması imzalandı.(1711)
Maddeleri:
1- Ruslar Azak Kalesini geri verecek ve istanbul'da elçi bulunduramayacaklardı.
2- isveç Kralı ülkesine rahatça geri dönebilecekti.
3- Ruslar Kırım ve Lehistan islerine karısmayacaklardı.


Osmanlı-Venedik ve Avusturya Savaşları (1715-1718)

[b]Osmanlıların 1711'de Ruslardan Azak Kalesini geri almaları Karlofça'da kaybettiği diğer yerleri de geri almaları umudunu güçlendirdi. 1715'de Osmanlı Devleti Mora'yı Venediklilerden geri almak için savası baslattı. Osmanlı Devleti'nin Venediklilere karsı basarılar kazanması üzerine sıranın kendisine geldiğini gören Avusturya'da savasa girdi.(1716) Ancak Osmanlı Devleti aynı basarıyı Avusturya'ya karsı gösteremedi.

SONUÇ: PASAROFÇA ANTLASMASI imzalandı.(1718)[/b]

Maddeleri:
1- Mora Osmanlılar'da kalacak.
2- Osmanlı Devleti Belgrat'ı ve Eflak'ın bir bölümünü Avusturya'ya verdi.



NOT: Osmanlı Devleti Pasarofça Antlasmasından sonra Avrupadaki olaylardan uzak kalarak bir barıs siyaseti izledi. 1718-1730 yılları arasındaki bu döneme LALE DEVRi denir.

Lale Devri

1718 yılında Avusturya ile imzalanan Pasarofça Antlasmasından 1730 yılındaki "Patrona Halil isyanı"na kadar geçen döneme Lale Devri denir. Bu dönemin padisahı III. Ahmet, Sadrazamı Nevsehirli Damat ibrahim Pasa'dır.


Lale Devrinin Özellikleri:


Bu dönemde Avrupa ile savas yasanmamıs, barıs içinde yasamak fikri ortaya çıkmıstır. Osmanlı Devleti Avrupa'yı daha iyi tanıyabilmek için Paris, Londra gibi sehirlere elçiler  göndermistir. Bu devirdeki diğer yenilikler ve ıslahatlar sunlardır:


a)Matbaa kuruldu. (Sait Efendi ve ibrahim Müteferrika tarafından 1727'de İstanbul'da kuruldu. Matbaada basılan ilk eser Vankulu Lügatı'dır.)
b)Yeniçerilerden bir itfaiye bölüğü olusturuldu.
c)Yalova'da kağıt, istanbul'da kumas ve çini fabrikaları kuruldu.
d)Yeni Kütüphaneler açıldı. Doğu ve batı eserleri tercüme edildi.
e)Çiçek asısı yaygınlık kazandı.
f)Lağımcı ve Humbaracı ocaklarında ıslahatlar yapıldı.
g)Mimarlık, resim ve minyatür sanatları gelisti.


Lale Devrinin Sona Ermesi:
Halkın büyük bir kısmı zor durumdayken istanbul'da bazı devlet büyüklerinin rahat bir yasam sürdürmeleri, eğlenceye düskünlükleri huzursuzluklara sebep oluyordu. Patrona Halil isimli bir yeniçeri bu durumdan memnun olmayanları yanına alarak isyan çıkardı. isyan sonucu Nevsehirli Damat ibrahim Pasa ve yakınları öldürüldü. Padisah III. Ahmet tahttan indirildi, yerine I. Mahmut getirildi.



I. Mahmut Dönemi (1730-1754) :


*1736-1739 Osmanlı-Avusturya+Rusya Savaşları:


Sebep: Rusya ve Avusturya'nın Osmanlı'ya karsı ittifak kurmaları ve Rusların Azak kalesini ele geçirmeleri.
Savas: 1736'da Rusya ile baslayan savasa Avusturya'da katıldı. Osmanlı Devleti iki devlete karsı da basarılar kazandı.
Sonuç: Her iki Devlet ile Osmanlı Devleti arasında BELGRAT ANTLASMALARI imzalandı. (1739)


Maddeleri:

1- Avusturya'dan Pasarofça antlasmasıyla verilen yerler geri alındı.
2- Ruslar Azak Kalesini yıkmayı ve Azak Denizinde savas ve ticaret gemisi bulundurmamayı kabul etti.
NOT: Belgrat Antlasması Osmanlı Devletinin Batıda imzaladığı son KAZANÇLI antlasmadır.


NOT: Belgrat antlasmaları sırasında Fransa Osmanlıların lehine arabuluculuk yapmıstı. Bunun karsılığı olarak 1740 yılında I. Mahmut tarafından Fransa'ya verilen KAPiTÜLASYONLAR "sürekli" hale getirildi.

*Osmanlı-İran Savaşları:

1639 yılında imzalanan KASR-I SiRiN antlasmasından sonra durulan Osmanlıiran iliskileri iran'daki iç karısıklıklardan yararlanmak isteyen Osmanlıların iran'a saldırmasıyla yenide bozulmus, zaman zaman süren savaslardan kalıcı bir sonuç elde edilememistir. 1746 yılında Kasr-ı Sirin Antlasmasındaki sınırlar kabul edilerek savaslara son verilmistir.

III. Osman Dönemi (1754-1757)
III. Osman döneminde önemli bir siyasal gelisme olmamıstır.


III. Mustafa Dönemi (1757-1774)


1768-1774 Osmanlı-Rus Savaşı

Sebep: Rusların Lehistan içislerine karısarak, kral seçimine müdahale etmeleri üzerine Lehistan  halkı yeni krala isyan ederek karsı çıkmıs, bunun üzerine Ruslar isyancı Lehlileri yenerek, Osmanlı topraklarına kadar kovaladılar. Osmanlı Devleti Rusya'ya savas açtı.(1768)

NOT: Lehistanın bağımsız kalması Osmanlı Devleti için çok önemliydi. Çünkü Lehistan Osmanlı  Devleti ile Rusya arasında "tampon devlet" durumundaydı.

Savas: Rus Ordusu Kırım'ı isgal etti, Eflak ve Boğdan'ı ele geçirdi. Baltık Denizinden Akdeniz'e geçen Rus donanması 1770 yılında ÇESME limanında Osmanlı Donanmasını yaktı.
Sonuç: Ruslarla "Küçük Kaynarca Antlasması" imzalandı.(1774)


(I.Abdülhamit Dönemi)

Küçük Kaynarca Antlaşması (1774)

Maddeleri:

1)Kırım'a bağımsızlık verilecek, Kırım sadece dini bakımdan halifeye(padisah) bağlı kalacak.
2)Kılburun, Yenikale, Kerç ve Azak Kalesi Ruslara verilecek.
3)Eflak-Boğdan, Ege adaları ve Gürcistan Osmanlılarda kalacak.
4)İngiltere ve Fransa'ya verilen Kapitülasyonlar Rusya'ya da verilecek.
5)Ruslar Osmanlı hakimiyetindeki Ortodoksların koruyucusu (hamisi) olacak.
6)Ruslar istanbul'da daimi bir elçi bulundurabileceklerdi.
Küçük Kaynarca'nın Önemi:
Küçük kaynarca'nın en önemli maddeleri Kırım'a bağımsızlık ve Rusların Ortodoksların hamisi sayılması maddeleridir.
*Kırım'a bağımsızlık verilmesiyle, Ruslar Kırım'ı ele geçirme konusunda önemli bir adım atmıslardır. Nitekim çok geçmeden, 1783 tarihinde Kırım'ı isgal ederek Rus topraklarına katmıslardır. Böylelikle Fatih döneminden beri devam eden Karadeniz'deki Türk egemenliği sona erecektir.


*Ruslar Osmanlı Ortodoklarının koruyucusu olmaları ile, Osmanlı Devletinin iç islerine sık sık karısacaklar, böylelikle Balkan milletleri üzerinde etkili olacaklardır.

1787-1792 Osmanlı-Rusya+Avusturya Savaşları:
Sebepler:
1- Osmanlı Devleti'nin Kırım'ın Ruslar tarafından isgalini unutamaması. (1783'de II. Katerina Kırım'ı isgal ederek Rusya'ya kattığını ilan etmis,binlerce Türk'ü kılıçtan geçirmisti.Osmanlı Devleti bu olup bittiye ses çıkaramamıstı.)
2- Rusya ve Avusturya Osmanlı Devletinin Balkan topraklarını paylasma konusunda  anlastılar. Anlasmaya göre eğer istanbul alınırsa "Bizans imparatorluğu" yeniden kurulacaktı.
Savas: Anlasmayı haber alan Osmanlı Devleti zaten Kırım'ın acısını unutamadığından Rusya'ya savas ilan etti. Avusturya'da savasa katılınca Osmanlı Devleti her ikisine karsı savasmak zorunda kaldı.
Sonuç: Avusturya Osmanlı Devletiyle ZiSTOVi ANTLASMASI'nı imzalayarak (1791) Rusya'yı yalnız bıraktı.
Çünkü: Avusturya, bu sırada çıkan Fransız ihtilalinden olumsuz sekilde etkilenmisti.


NOT: Zistovi Antlasmasıyla Avusturya savastan önceki sınırlarına çekildi. Bundan sonra  Avusturya ile Osmanlı Devleti arasında ciddi bir savas olmamıs, hatta I. Dünya Savasında Osmanlı Devletiyle birlikte savasmıstır.
NOT: Fransız ihtilalinin yaydığı "Milliyetçilik" akımından en çok etkilenen iki devlet Avusturya ve Osmanlı Devleti'dir. Zistovi Antlasmasından sonra tek basına kalan Rusya ile savas 1792'ye kadar sürdü. Sonuçta YAS ANTLASMASI imzalandı.(1792) Yas Antlasmasıile Osmanlı Devleti Kırım'ın Rusya'ya ait olduğunu kabul etti. Yas Antlasması Osmanlı Devletinin Dağılma Döneminin baslangıcı sayılır.


1798-1801 Osmanlı-Fransa Savaşı (Mısır'ın isgali)

SEBEPLER:

1789 yılında Fransız ihtilali meydana gelmisti. Fransa Arnavutluk'taki bazı kıyıları ele geçirince Osmanlı Devleti ile komsu oldu. Fransızlar hem Osmanlı'nın Balkan Milletlerini bağımsız olmaya tesvik ediyor, hem de sömürgecilik faaliyetine baslıyorlardı. 1798 yılında NAPOLYON BONAPART Mısır'ı isgal etti. Amacı hem Osmanlı topraklarından pay almak, hem de ingiltere'nin Hindistan'la olan bağlantısını kesmekti.
SONUÇ: ingiltere ve Rusya Osmanlı Devleti'nin yanında yer aldılar. Yeni kurulan "Nizam-ı Cedit" ordusu AKKA KALESi önünde Napolyon'u yendi.
NOT: Bu Napolyon'un ilk yenilgisiydi. Nizam-ı Cedit'in ise ilk ve son basarısıydı. Fransa 1801'de imzalanan EL-ARiS Antlasmasıyla Mısır'dan geri çekilmek zorunda kaldı.


Referans URL