Dersizle Forumları

Full Versiyon: Osmanlı Devleti...
Şu anda tam olmayan bir veriyonu görüntülüyorsunuz. Tam versiyonu görmek için, buraya tıklayın
Osmanlı devletinde 18. yüzyıldaki siyasi gelişmeler neler(lale devri dışındakiler)
umarım işine yarar...

18. YÜZYIL ISLAHAT HAREKETLERİ



AÇIKLAMA:

17. yüzyılda II. Osman(1618-1622), IV.Murat(1623-1640), Kuyucu Murat Paşa, Tarhuncu Ahmet Paşa ve Köprülüler sülalesinden sadrazamların ıslahatlar yaptıklarını belirtmiştik. Daha çok iç isyanları bastırmak, asayişi sağlamak, devlet otoritesini yeniden kurmak, maliyeyi düzeltmek, Tımar sistemini düzeltmek ve Kapıkulu ocaklarını ıslah etmek şeklinde gelişen bu ıslahatlar genel olarak yüzeysel kaldığından istenen sonuçlara tam olarak ulaşılamamıştı. Daha çok eski devirlerdeki uygulamaların devamı şeklinde olan ve çok sert tedbirlerle kötülükleri önleme düşüncesine dayanan bu ıslahatlar kalıcı sonuçlar getirmedi. Devletin eski gücüne ulaşmasını sağlayamadı.



18. YÜZYIL ISLAHATLARININ GENEL KARAKTERİ:

18. yüzyılda daha köklü değişikliklere ihtiyaç duyuldu. Avrupa'nın askeri ve teknik üstünlüğü görüldü ve kabul edildi. Bu yönde gelişme sağlanmaya çalışıldı. Bu yüzyıldaki Islahatları şöyle sıralayabiliriz:



1)-LALE DEVRİ ISLAHATLARI(1718-1730):

1718 yılında Avusturya ile imzalanan Pasarofça Antlaşmasından 1730 yılındaki "Patrona Halil İsyanı"na kadar geçen döneme Lale Devri denir. Bu dönemin padişahı III. Ahmet, Sadrazamı Nevşehirli Damat İbrahim Paşa'dır.



İBRAHİM MÜTEFERRİKA





Lale Devrinin Özellikleri:

Bu dönemde Avrupa ile savaş yaşanmamış, barış içinde yaşamak fikri ortaya çıkmıştır. Osmanlı Devleti Avrupa'yı daha iyi tanıyabilmek için Paris, Londra gibi şehirlere elçiler göndermiştir. Bu devirdeki diğer yenilikler ve ıslahatlar şunlardır:

a)- Matbaa kuruldu. (Sait Efendi ve İbrahim Müteferrika tarafından 1727'de İstanbul'da kuruldu. Matbaada basılan ilk eser Vankulu Lügatı'dır.)

b)- Yeniçerilerden bir itfaiye bölüğü oluşturuldu.

c)- Yalova'da kağıt, İstanbul'da kumaş ve çini fabrikaları kuruldu.

d)- Yeni Kütüphaneler açıldı. Doğu ve batı eserleri tercüme edildi.

e)- Çiçek aşısı yaygınlık kazandı.

f)- Lağımcı ve Humbaracı ocaklarında ıslahatlar yapıldı.

g)- Mimarlık, resim ve minyatür sanatları gelişti.



2)- I.MAHMUT DEVRİ ISLAHATLARI(1730-1754)

Patrona Halil İsyanı sonucu Nevşehirli Damat İbrahim Paşa ve yakınları öldürüldü. Padişah III. Ahmet tahttan indirildi, yerine I. Mahmut getirildi.

Önemli Siyasi Olayları:

a)- 1736-1739 Osmanlı-Rus+Avusturya Savaşları sonucunda BELGRAT Antlaşması imzalandı.

b)- 1740 Yılında Fransızlara verilen Kapitülasyonlar sürekli hale getirildi.

c)- 1746 yılında İran'la Kasr-ı Şirin Antlaşmasındaki sınırları kabul eden antlaşma imzalandı.

Islahatlar:

a)- Humbaracı Ahmet Paşa, Topçu ve Humbaracı ocaklarında ıslahatlar yaptı.

b)- Üsküdar'da KARA MÜHENDİSHANESİ (Mühendishane-i Berri Hümayun) adlı bir subay okulu açıldı.



3)- III.MUSTAFA DEVRİ ISLAHATLARI (1757-1774):

III.Mustafa döneminde Lehistan meselesi yüzünden 1768-1774 Osmanlı-Rus Savaşı yapıldı. Savaş Osmanlı Devleti için felaketle sonuçlandı. III. Mustafa kederinden öldü.(1774)

Islahatlar:

a)- "Baron Dö Tot" Sürat topçuları adlı bir birlik kurdu, topçu ve istihkam sınıflarını yetiştirdi.

b)- Hendeshane adlı okulda denizcilik ve topçuluk eğitimi verildi.(Mühendishane-i Bahri Hümayun)

c)- Maliyede düzenlemeler yapıldı.



4)- I.ABDÜLHAMİT DEVRİ ISLAHATLARI(1774-1789):

III. Mustafa'nın ölümüyle yerine I.Abdülhamit geçti.

Önemli Siyasi Olayları:

a)- Küçük Kaynarca Antlaşması imzalandı.(1774)

b)- 1783'de Ruslar Kırım'ı işgal etti.

c)- 1787-1792 Osmanlı-Rus+Avusturya savaşı başladı. 1789'da ölümüyle yerine III.Selim geçti.

Islahatlar:

a)- İstanbul'da bir istihkam okulu açıldı.

b)- Maliye'de ve askeri alanda ıslahatlara devam edildi.



5)- III.SELİM DEVRİ ISLAHATLARI(1774-1789):

Önemli Siyasi Olayları:

a)- Başa geçtiğinde Osmanlı Devletiyle Rusya+Avusturya savaşı devam ediyordu.(1787-1792)

b)- 1789'da Fransız ihtilali çıktı.

c)- Bunun üzerine Avustuya 1791'de savaştan çekilerek Ziştovi Antlaşmasını imzaladı.

d)- Tek başına kalan Rusya da 1792'de YAŞ antlaşmasını imzaladı.

e)- Napolyon 1798'de Mısır'ı işgal etti. Nizamı Cedit Fransız ordusunu AKKA'da yendi. Fransızlar Mısır'dan çekildi.

f)- Fransız ihtilalinin etkileri Osmanlı Devletinde görülmeye başlandı. 1804'de Sırp İsyanı çıktı.

g)- 1806-1812 Osmanlı Rus Savaşı başladı.

h)- 1807'de Kabakçı Mustafa Olayı ile tahttan indirildi.

Islahatlar:

III. Selim Döneminde yapılan Islahatlara genel olarak Nizam-ı Cedit(Yeni Düzen) denilmiştir.

a)- Nizam-ı Cedit Ordusunu kurarak, yeniçeri ocağını geri plana düşürdü.(İsveçli subayların eğittiği bu ordu, Akka'da Napolyon'u yenmeyi başardı.)

b)- Islahat hareketlerine ve Nizam-ı Cedit ordusuna gelir sağlamak amacıyla İRAD-I CEDİT adıyla yeni bir hazine kurdu.

c)- Kara ve deniz mühendishaneleri genişletildi.

d)- Yeniçeri ve diğer Kapıkulu Ocakları düzene sokuldu.

e)- Tersaneler yenilendi, modern toplar döküldü.

f)- Avrupa'daki gelişmeleri öğrenmek için Paris, Londra,Viyana ve Berlin'de devamlı elçilikler açıldı.

g)- İlmiye sınıfında ve devlet dairelerinde düzenlemeler yapıldı.

h)- Bilim ve sanat eserleri batı dillerinden Türkçe'ye çevrildi.

alıntıdır...
tarihci
18. YY. DA AVRUPA' DA SİYASİ GELİŞMELER


1. İspanya Veraset ( Kalıtım ) Savaşları ( 1702 - 1714 ) :
  
                İspanya Kralı II.Şarl'ın erkek evladı bulunmadığından, ölünce yerine akrabası bulunan Fransa Kralı XIV.Lui'nin torunu Filip'in geçme isteği üzerine İspanya ve Fransa'ya karşı, Avusturya + Bavyyera + İngiltere + Hollanda + Savua hükümetlerinin birleşmesiyle başlayan savaşlar Utraht ( 1713 ) ve Rastad ( 1714 ) antlaşmalarıyla sona erdi.

                Avusturya : Belçika, Milano Dükalığı, Napoli, Sicilya adasını aldı.
  
                Savua Dükası : Sardunya adasını, kral ünvanını aldı. * İtalya' nın temelleri atıldı.
  
                İngiltere : Fransa'nın Kanada'da bulunan sömürgelerinden Ternöv adasını, Hudson körfezi kıyılarını, İspanya'dan Cebelitarık'ı, Minorka adalarını aldı.
  
                Fransa : XIV.Lui'nin daha önceki savaşlarda aldığı Alsas, Strazburg,Artuva, Flandr, Franş Konte, Rosiyon' u iade etti.
  
                XIV.Lui'nin torunu V.Filip'in İspanya krallığı kabul olundu.
  
                Brandenbürg elektörü, Prusya kralı oldu.


2. Lehistan Veraset ( Kalıtım ) Savaşları ( 1733 - 1738 ) :
  
                Lehistan Krallığı mücadelesinde, Fransa + İspanya + Savua + Osmanlı ( sonradan ) birlikteliğine karşı, Avusturya + Rusya birlikteliği arasında oldu. Sonuçta Viyana Antlaşması imzalandı ( 1738 ) :

                III.Ogüst'ün Lehistan Krallığı kabul olundu.
  
                Stanislas Lehçinski' ye ölümünden sonra tekrar Fransa'ya geçmek koşuluyla, Loren Dükalığı verildi.
  

                Avusturya, İtalya'da bulunan topraklarından bir bölümünü, Savua Kralına terketti. Napoli ile Sicilya adasını, krallıklara bıraktı.


3. Avusturya Veraset ( Kalıtım ) Savaşları ( 1740 - 1748 ) :

                Avusturya İmparatoru IV. Şarl'ın erkek evladı olmadığı için tahtı, kızı Mari Terez'e bırakması nedeniyle, Bavyera + İspanya + Fransa + Prusya + Lehistan + Saksonya birlikteliğine karşılık ; Avusturya + İngiltere + Rusya + Hollanda + Sardunya birlikteliği arasında savaşlar oldu.

                Savaşlar Ekslaşapel Antlaşması ( 1748 ) ile son buldu.

                Mari Terez'in Avusturya kraliçeliği kabul olundu.
                Prusya Kralı II.Frederik, Silezya' yı aldı.
                Fransa aldığı yerleri geri verdi.
                İngiltere ve Fransa sömürgelerden aldıkları yerleri karşılıklı olarak geri verdi.

                Yedi Yıl Savaşları ( 1756 - 1763 ) :  Ekslaşapel antlaşmasının sorunları çözememesi üzerine, Prusya + İngiltere işbirliğine karşılık, Fransa + Avusturya + Rusya birlikteliği arasında savaş başlamış, Rusya daha sonra taraf değiştirmiştir.


Paris Antlaşması ( 1763 ) ( İngiltere - Fransa ) :

                Fransa, Amerika ve Hindistan'daki sömürgelerini İngiltere' ye bıraktı.
    
                Avrupa'daki sınırlar savaştan önceki şekle getirildi.

    

Hubertsburg Antlaşması ( 1763 ) ( Avusturya - Prusya ) :

                Prusya' nın Silezya' ya yerleştiği kesinleşti.
  
                Avrupa'daki sınırlar savaştan önceki şekle getirildi.

                Yedi yıl savaşları sonunda, Fransa zayıfladı
  
                İngiltere sınırlarını genişletti. Savaşların getirdiği mali bozukluğu düzeltmek için vergiler çıkarması Amerika sömürgeleriyle ilişkilerinin bozulmasına yol açtı.
  
                Prusya, Avrupa'nın karadaki en güçlü ülke konumuna ulaştı.


4. Lehistan 'ın ( Polonya ) Paylaşılması ( 1772 - 1795 ) :

                Rusya ve Avusturya'nın, Lehistan'ın topraklarını paylaşarak ortadan kaldırma politikasına , Fransa ve Osmanlı Devleti Lehistan'ı koruma politikası izlemişler ancak başarılı olamamışlardır.
  
                Lehistan I. defa 1772 ' de Rusya - Prusya - Avusturya arasında paylaşıldı.
                
                II. Defa 1793 'te Rusya ve Prusya tarafından paylaşıldı.
  
                III. Defa 1795 ' te Rusya - Avusturya - Prusya tarafından üçüncü ve son kez paylaşıldı.

                Lehistan ( Polonya ) , I.Dünya savaşından sonra yeniden kurulmuş , II.Dünya savaşında Almanya ve Rusya arasında paylaşılmış, savaşın sonunda siyasi bağımsızlığına yeniden kavuşmuştur.


5. Fransız İhtilali Savaşları ( 1792 - 1802 ) :
                Temel sebep, Fransız ihtilaliyle ortaya çıkan yeni yönetim anlayışının, Avrupa'nın diğer ülkelerini etkilemesini   önlemek ve Fransa'da yeniden Mutlak Krallık rejiminin kurulmak istenmesidir.

                Konvansiyon meclisi döneminde Kral ve Kraliçenin idam edilmesi üzerine Fransa' ya karşı,

                I.Bağlaşma kuruldu; Almanya + Avusturya + Prusya + İngiltere + Hollanda + İspanya + Napoli + Sardunya
                
                1793 - 1797 döneminde süren savaşlar Kampo Formiyo Antlaşmasıyla ( 1797 ) sonuçlandı.

                Buna göre Avusturya , Belçika ve Ren nehrinin sol tarafındaki toprakları Fransa' ya terk etti.

                II. Bağlaşma : Napolyon'un Mısır'a saldırısı üzerine, İngiltere + Rusya + Avusturya + Napoli + Osmanlı Devleti arasında kuruldu. Savaş sonunda İngiltere ile Fransa arasında Amyen ( Amiens ) Barışı imzalandı ( 1802 ) :

                İngiltere , Fransa' nın Avrupa'da savaşlar sonucu elde ettiği kazançları ve Fransa'nın İtalya'da kurmuş olduğu   yeni hükümetleri tanıdı
  
                Fransa'nın bağlaşığı olan Hollanda ve İspanya' dan almış olduğu sömürgeleri geri verdi.
    
                Fransa Mısır'dan , İngiltere Malta adasından çekilmeyi kabul etti.
Referans URL