24-04-2008, 04:12 PM
Türkiye'de Sanayinin tarihi
Ülkemizde büyük sanayinin kurulma dönemi oldukça eskilere dayanır. Sanayileşme
faaliyetleri ile ilgili ilk adım 1839 yılında Tanzimat hareketleri ile başlamış ve havuz,
tersane, demirhane gibi tesisler kurulmuştur. Ancak Avrupa'da büyük sanayi
devriminin yaşanması ve özellikle tekstil alanında gerçekleşen ilerlemeler çoğunlukla
Bursa ve İstanbul'da yer alan dokuma sanayini olumsuz yönde etkilemiştir.
Ayrıca XVI. yy.'da Avrupa devletleri ile imzalanan kapitülasyonlar Osmanlı İmparatorluğu'na
yükümlülükler getirmiş, gümrük vergilerinin yükseltilmesi dışardan
gelen mallarda rekabeti engellemiş, bu nedenle kurulan çoğu fabrika zarar ederek
kapanmıştır. Bu dönemde ülke gereksinimini karşılayacak birkaç küçük tesis bulunmaktaydı.
Bunlar tarımsal ürünleri mamul mal haline getiren, değirmen, sabun,
makarna, yağ ve konserve fabrikaları, basit dokuma yapan tesisler, deri fabrikaları,
çimento, kereste, tuğla fabrikaları, birkaç gemi ve makine onarım atölyelerinden
oluşuyordu. Nitekim 1915 yılında yapılan sanayi sayımında başta İstanbul, İzmir,
Bursa, Manisa ve Uşak'ta toplanan 269 adet tesisin 88'i gıda, 75'i dokuma, 55'i tütün,
20'si çimento ve seramik sanayine aitti. Görüldüğü gibi sanayinin büyük kısmı Batı
Anadolu'da toplanmış durumdaydı.
Ülkemizde büyük sanayinin kurulma dönemi oldukça eskilere dayanır. Sanayileşme
faaliyetleri ile ilgili ilk adım 1839 yılında Tanzimat hareketleri ile başlamış ve havuz,
tersane, demirhane gibi tesisler kurulmuştur. Ancak Avrupa'da büyük sanayi
devriminin yaşanması ve özellikle tekstil alanında gerçekleşen ilerlemeler çoğunlukla
Bursa ve İstanbul'da yer alan dokuma sanayini olumsuz yönde etkilemiştir.
Ayrıca XVI. yy.'da Avrupa devletleri ile imzalanan kapitülasyonlar Osmanlı İmparatorluğu'na
yükümlülükler getirmiş, gümrük vergilerinin yükseltilmesi dışardan
gelen mallarda rekabeti engellemiş, bu nedenle kurulan çoğu fabrika zarar ederek
kapanmıştır. Bu dönemde ülke gereksinimini karşılayacak birkaç küçük tesis bulunmaktaydı.
Bunlar tarımsal ürünleri mamul mal haline getiren, değirmen, sabun,
makarna, yağ ve konserve fabrikaları, basit dokuma yapan tesisler, deri fabrikaları,
çimento, kereste, tuğla fabrikaları, birkaç gemi ve makine onarım atölyelerinden
oluşuyordu. Nitekim 1915 yılında yapılan sanayi sayımında başta İstanbul, İzmir,
Bursa, Manisa ve Uşak'ta toplanan 269 adet tesisin 88'i gıda, 75'i dokuma, 55'i tütün,
20'si çimento ve seramik sanayine aitti. Görüldüğü gibi sanayinin büyük kısmı Batı
Anadolu'da toplanmış durumdaydı.