03-05-2006, 07:47 PM
Izmir Iktisat Kongresi, 17 Subat-4 Mart tarihleri arasında 1923 yılında yeni yönetimin izleyecegi iktisat politikalarını saptamak amacıyla Izmir’de toplanmıstır.Tasarlanmasında ve örgütlenmesinde Iktisat Vekili Mahmut Esat’ın belirleyici rolü olan bu kongre Mustafa Kemal’in açılıs konusmasıyla basladı, çalısmalarını daha sonar Kazım Karabekir’in baskanlıgında yürüttü.Yeni kurulacak olan cumhuriyet yönetiminin izleyecegi iktisat politikalarına ısık tutması bakımından büyük onem tasıyan kongrenin iki amaçla toplandıgı söylenebilir.Bunlardan birincisi, Milli Mücadele yıllarında Ankara ile saglıklı baglar kuramamıs olan Istanbul ve Izmir’deki Türk-Müslüman sermaye çevrelerinin siyasal kadrolarla bütünlesmesini saglamak, ikincisi de Milli Mücadele’yi yöneten siyasal-askeri kadroların toplumdaki bütün kesimlerin sırf siyasal degil ekonomik talepler açısından da mesru temsilcileri olduklarını dıs dünyaya göstermekti.Öte yandan Lozan görüsmelerinin çıkmaza girdigi bir dönemde toplanan bu kongre aracılıgıyla, Osmanlı Devleti’nden devralınan liberal iktisat politikalarında ve yabancı sermayeye karsı tutumda köklü degisiklikler olmayacagı konusunda Batı ülkelerine dolaylı bir güvence verilmis oldu.
“Türkiye Iktisat Kongresi” adını tasımasına karsın “Izmir Iktısat Kongresi” olarak tanınan kongrenin “masleki temsil” ilkesine göre toplanması Mahmut Esat Bey’in titizlikle üzerinde durdugu bir konuydu.Iktisat Vekaleti 1922’nin sonlarında illere birer genelge yollayarak subat ortalarında Izmir’de toplanacak bir iktisat kongresi için her ilçeden 8 delegenin seçilmesini istedi.Bu delegelerin 3 çiftçi, 1 tüccar, 1 sanayici (ya da zanaatçı), 1 amele, 1 sirket ve 1 banka temsilcisi olmak üzere 6 grupta toplanması öngörülmüstü.Ama sonradan bu grupların sayısı dörde indirildi ve kongreye tüccar, çiftçi, sanayici ve amele temsilcileri katıldı.3000 delegenin katılması beklenen kongre 1.355 kisiyle toplandı.Aralarında 40 dolaylarında milletvekilinin de bulundugu delegelerin seçiminde “mesleki temsil” ilkesine tam olarak uyulmamıs, örnegin yazar Aka Gündüz kongreye amele, kongre baskanı seçilen General Kazım Karabekir de sanayici temsilcisi olarak katılmıstı.
Milletvekilleri arasında, TBMM’ye danısılmadan düzenlenen kongrenin TBMM’nin yasama yetkilerine tecavüz edebilecegi yolunda kaygılar dogdu.TBMM’de bu konuda tartısmalar ve elestiriler baslayınca, Iktısat Vekaleti kongrenin “hususi ve istisari” nitelikte oldugunu vurgulamak zorunda kaldı.4 grup arasında kongreye en örgütlü ve hazırlıklı bir biçimde katılanı tüccar grubuydu.Bu kongrede, 2000’li yıllarda Türk ekonomisi ve Avrupa ekonomisiyle bütünlesmesi gibi sorunlar görüsüldü;bagımsızlıklarını yeni kazanan Türk devletleriyle ortak bir ekonomik bölge kurulması önerildi.
“Türkiye Iktisat Kongresi” adını tasımasına karsın “Izmir Iktısat Kongresi” olarak tanınan kongrenin “masleki temsil” ilkesine göre toplanması Mahmut Esat Bey’in titizlikle üzerinde durdugu bir konuydu.Iktisat Vekaleti 1922’nin sonlarında illere birer genelge yollayarak subat ortalarında Izmir’de toplanacak bir iktisat kongresi için her ilçeden 8 delegenin seçilmesini istedi.Bu delegelerin 3 çiftçi, 1 tüccar, 1 sanayici (ya da zanaatçı), 1 amele, 1 sirket ve 1 banka temsilcisi olmak üzere 6 grupta toplanması öngörülmüstü.Ama sonradan bu grupların sayısı dörde indirildi ve kongreye tüccar, çiftçi, sanayici ve amele temsilcileri katıldı.3000 delegenin katılması beklenen kongre 1.355 kisiyle toplandı.Aralarında 40 dolaylarında milletvekilinin de bulundugu delegelerin seçiminde “mesleki temsil” ilkesine tam olarak uyulmamıs, örnegin yazar Aka Gündüz kongreye amele, kongre baskanı seçilen General Kazım Karabekir de sanayici temsilcisi olarak katılmıstı.
Milletvekilleri arasında, TBMM’ye danısılmadan düzenlenen kongrenin TBMM’nin yasama yetkilerine tecavüz edebilecegi yolunda kaygılar dogdu.TBMM’de bu konuda tartısmalar ve elestiriler baslayınca, Iktısat Vekaleti kongrenin “hususi ve istisari” nitelikte oldugunu vurgulamak zorunda kaldı.4 grup arasında kongreye en örgütlü ve hazırlıklı bir biçimde katılanı tüccar grubuydu.Bu kongrede, 2000’li yıllarda Türk ekonomisi ve Avrupa ekonomisiyle bütünlesmesi gibi sorunlar görüsüldü;bagımsızlıklarını yeni kazanan Türk devletleriyle ortak bir ekonomik bölge kurulması önerildi.