03-12-2006, 11:09 PM
UZAKTAN ALGILAMA
Yeryüzünden belirli uzaklikta, atmosferde veya uzayda hareket eden platformlara yerlestirilmis ölçüm aletleri araciliyla, objelerle fiziksel temasa geçilmeden, yeryüzünün dogal ve yapay objeleri hakkinda bilgi alma ve bunlari degerlendirme teknigidir, bir baska ifade ile objelerle fiziksel temasta bulunmadan herhangi bir uzakliktan yapilan ölçümlerle objeler hakkinda bilgi edinme bilim ve sanati olarak ifade edilir. UA kisa biçimde ise telekayit (tele detection) yada Dünya’nin gözlenmesi (earth observation) olarak tanimlanabilir. Genel anlamda ise UA çogunlukla görüntünün (resmin) olusturulmasi ile konum olarak duragan veya hareketli, uzak mesafelerden yeryüzeyinin gözlenmesinde kullanilan yöntemler, teknikler ve araçlarin bütünüdür. Uzaktan algilama sistemleri tarafindan elde edilmis verilerden genellikle yeryüzeyine ait yararli bilgiler elde etmek için yapilan bütün kayit, isleme, analiz, yorumlama ve sonuç olarak bilgi üretme gibi aktiviteleri kapsar.
UZAKTAN ALGILAMADA BILGI ÜRETIMI
Uzaktan algilamada bilgi üretimi genel olarak iki bölümde incelenebilir.
1. Gözle Yorum (Visual Interpretation)
2. Sayisal Görüntü Isleme
a). Çok bandli siniflandirma (multispectral classification), Unsupervised siniflandirma (kontrolsüz, egitimsiz siniflandirma), Supervised siniflandirma (kontrollü, egitimli siniflandirma), Ortalamaya en yakin mesafe metodu (minimum distance to mean), K-en yakin komsu metodu (k-nearest neighbour), En çok benzerlik metodu (maximum likelihood), Kutu metodu (parallel piped/box classification
b). Oran Görüntüler (Indises)
c).Temel Bilesenler Metodu (Principal Component Analysis)
COGRAFI BILGI SISTEMI
(CBS) CBS, dünya üzerinde karmasik sosyal, ekonomik ve çevresel v.b. sorunlarin çözümüne yönelik büyük hacimli cografi verilerin; depolanmasi, islenmesi, mekansal analiz ve sorgulamalar ve buna bagli olarak çok çesitli görüntüleme islemlerini yapabilmek için gelistirilmis donanim, yazilim ve yöntemler sistemidir (Rhind 1989, Antenucci at all. 1991, Alkis 1994). Günümüz haritaciliginin yeni kavramlarindan olan Cografi Bilgi Sistemleri ile simdiye kadar imkansiz veya çok güç olan, cografya ile ilgili birçok problemin çözümü gerçeklestirilebilmistir. Sayisal harita da bu dönemde Cbs ile birlikte oetaya cikmistir. Artik baslibasina bir bilim dali olmaya baslayan ve birbirinden çok farkli bilim dallarina hizmet edebilen CBS; Cografya ile ilgili grafik ve grafik olmayan verilerin kullanici ihtiyaçlarini karsilayacak biçimde çesitli kaynaklardan toplanmasi, depolanmasi, islenmesi, analiz edilmesi, yönetilmesi ve sunulmasi fonksiyonlarini bütünüyle yerine getiren donanim, yazilim ve personel bilesenlerinden olusan bir organizasyondur. Bu organizasyonun ihtiyacina en iyi cevap verecek yazilim ve donanim seçilmelidir. Organizasyon içinde ayni anda farkli CBS yazilimlarinin kullanimindan kaçinilmalidir.CBS GereksinimleriCBS'lerin hayata geçirilmeleri, yani aktif olarak kullanimi için her seyden önce altyapinin hazirlanmasi gerekir. Altyapi hazirlanirken gereksiz bilgi depolanmasindan kaçinilmalidir. Burada en önemli yatirim personelin bilgi birikimi ve bilgiyi dogru kullanimindaki yetenegidir. Çok büyük yatirim ve zaman isteyen böyle bir durumun son derece hassas olduguda unutulmamalidir. CBS'nin kurulmasinda atilacak yanlis bir adim, sistemin basarisizliga ugramasi sonucunu doguracaktir. Bu nedenle CBS'nin kurulmasinda asagidaki özellikler dikkate alinmalidir;
• CBS kavraminin o organizasyonda olumsuz bir yaklasim görmesine neden olacagindan herhangi bir asamada ekonomik destegin kesilmemesine özen gösterilmelidir.
• Sistemin kurulmasi ve yasatilmasi uzun zaman alacagindan çalismalar sabir ve özenle yürütülmelidir.
• Çok iyi yetismis çekirdek personele gereksinim vardir. Bunlar kendi konulari (Jeodezi, Fotogrametri ve Kartografya) ve CBS konusunda deneyimli olmalidir.
• Organizasyonun ihtiyacina en iyi cevap verecek yazilim ve donanim seçilmelidir.
• Organizasyon içinde ayni anda farkli CBS yazilimlarinin kullanimindan kaçinilmalidir.
• Mevcut yazilim ve donanim güncelligini yitirmeden en etkin biçimde kullanilmalidir.
• Geçis dönemi çok iyi ayarlanmali, klasik üretimde kullanilan eski personel egitilip sayisal üretime katkilari saglanmalidir.
Yukarida sayilan maddelerin herhangi birinin veya birkaçinin eksik uygulanmasi veya hiç uygulanmamasi, CBS'ni çökertecektir.
Örnegin yanlis yazilim ve donanim seçilmesi durumunda, CBS'nin temel unsurlarini (analiz, veri toplama, depolama, sunma) saglayacak uygulamalar gelistirilemeyecek ve vaz geçilmesi zor oldugundan, bilerek yanlisligin sürdürülmesine neden olunacaktir.