EK FİİL (EK EYLEM)
İsim soylu kelimelerin sonuna gelerek, onları yüklem yapan eklere ek fiil denir.Ek fiil ekleri şunlardır; -dır, -idi, -imiş, -ise.
Ek fiilin iki temel görevi vardır:
a) basit zamanlı filleri bileşik zamanlı yapar (-dır eki dışındakiler). Örn:Sev(i)-yor- du-m
b) isim ve isim soylu kelimelere gelerek onları yüklem yapar.
Örn:Hayat, yaşayınca güzeldir.
Ek fiiller genel olarak dört bölümde incelenir;
1-Ek fiilin geniş zamanı
2-Ek fiilin görülen geçmiş zamanı
3-Ek fiilin duyulan geçmiş zamanı
4-Ek fiilin şartı
1)Ek Fiilin Geniş Zamanı:
İSİM+EK FİİL(-dır,-dir,-dur,-dür,-tır,-tir,-tur,-tür)+ŞAHIS EKİ(-ım,
-im,-um,-üm,-sın,-sin,-sun,-sün,-ız,-iz,-uz,-üz,-sınız,-siniz,-sunuz,-sünüz,-lar,-ler)
Örn: iyi-dir, yorgun-dur,yorgun-um,yorgun-sunuz,yorgun-lar..
Ek fiilin geniş zamanı aynı zamanda ek fiilin şimdiki zamanını karşılar.
DİKKAT=>
1)''-dır'' ek fiili sadece 3. şahıslarda kullanılır.Birinci ve ikinci şahıs çekimlerinde ''-dır'' yerine şahıs ekleri kullanılır.
2)İyelik ekleriyle ek fiilin ek hali birbirine karıştırılabilir.
Örn: Ben iyi bir baba-y-ım (Ek fiilin birinci tekil şahıs hali)
Benim canım babam (iyelik eki)
3)Üçüncü şahsa gelen ''-dır'' ek fiili istenirse kullanılmayabilir.
Örn: Bu daha iyidir. / Bu daha iyi.
2)Ek Fiilin Görülen Geçmiş Zamanı:
İSİM+EK FİİL(-idi,-di,-dı,-du,-dü,-tı,-ti,-tu,-tü)+ŞAHIS EKİ
Örn:öğrenci-y-di-m , çalışkan-dı , güzel-di...
3)Ek Fiilin Duyulan Geçmiş Zamanı:
İSİM+EK FİİL(-imiş,-mış,-miş,-muş,-müş)+ŞAHIS EKİ
Örn:güzel-miş-im , harika-y-mış
4)Ek Fiilin Şartı:
İSİM+EK FİİL(ise,-se,-sa)+ŞAHIS EKİ
Örn:hasta-y-sa-nız
DİKKAT =>Ek fiilin şartı olan ‘ise’ isim ve isim soylu kelimelere geldiğinde onları yüklem yapmaz.Sadece cümleye şart anlamı kazandırır.
Örn:Hastaysanız biraz istirahat ediniz.(Cümlesindeki ‘hastaysanız’ sözcüğü –sa eki kullanılmasına rağmen onu yüklem yapmamış, cümleye şart anlamı katmıştır.)
DİKKAT =>Ek fiiller sadece isimleri değil, isim soylu zamirleri de yüklem yapabilirler.
Örn:Benim en iyi arkadaşım sen-di-n. / Kim-miş beni soran?
En iyi adam o-dur.
NOT:Ek fiiller, fiilimsilerin sonuna gelerek onları yüklem yapabilirler.
Örn:En güzel şey, sağlıklı yaşamaktır.
umarım yardımcı olabilmişimdir
iyi çalılşmalar..