Dersizle Forumlarý

EÐÝTÝM PSÝKOLOJÝSÝ



( GELÝÞÝM VE ÖÐRENME PSÝKOLOJÝSÝ )





Psikoloji: Ýnsan ve hayvan davranýþlarýný inceleyen,bireyin davranýþlarýný ve onun altýnda yatan sebepleri araþtýran bilim dalýdýr.

Eðitim Psikolojisi: Geliþim ve öðrenme psikolojisi bulgularýndan hareketle eðitim öðretim nasýl gerçekleþtiðini araþtýran bilim dalýdýr.

DAVRANIÞ SEEPLERÝ --------------> PSÝKOLOJÝ

DAVRANIÞ DEÐÝÞÝKLÝÐÝ---------> EÐÝTÝM

Geliþim psikolojisi= Ýnsan davranýþlarýnda doðumdan ölümüne kadar,tüm yaþamý boyunca gözlenen biyolojik ve psikolojik deðiþiklikleri inceler.
Bireyin belli dönemler halinde geliþimini ve bu evrelerde öðrenmesi gereken davranýþlarýný inceleyen bilim dalýdýr.

Öðrenme psikolojisi= Bireyin nasýl öðrendiðini ve nasýl öðretebileceðini araþtýran bilim dalýdýr.

★GELÝÞÝM PSÝKOLOJÝSÝ★

PSÝKOLOJÝ AKIMLARI

1. Yapýsalcýlýk: Temsilcisi W. Wundt’ tur.
●Ýnsan davranýþlarýnýn kontrollü koþullarda (laboratuar) gözlenmesine yönelik çalýþmalar yapmýþtýr.
●Ýnsan zihni çeþitli bilinç öðelerine ayrýlýr. Psikolojinin amacý “bilinç öðelerini” birleþ-tirmek ve çözümlemektir.
●Bilinci çözmek için “içe bakýþ yöntemi” kullanýlmaktadýr.Ýçsel duygular,seziþler ve düþünceler üzerinde odaklanmýþtýr.
2.Davranýþçýlýk:Temsilcileri Watson,Pavlov,Skinner’ dir.
●Davranýþçý görüþ yapýsalcýlýðý yetersiz görerek,sezgilerin,duygularýn ve düþüncelerin gözlenemeyeceðini iddia ederek içe bakýþ yöntemini reddetmiþtir.
●Psikolojinin “gözlenebilen ve ölçülebilen” davranýþlar üzerinde çalýþýlmasý gerektiðini açýklar.
●Davranýþýn niçin olduðuna deðil, nasýl olduðuna önem vermiþtir.
●Çevredeki uyarýcý koþullara önem vermiþtir. Uyarýcý-tepki-pekiþtirme ilkesine göre davranýþý açýklamýþtýr.
3.Psiko-analitik Yaklaþým(=Psikanaliz):Temsilcileri Freud, Erikson’ dur.
●Davranýþýn sebeplerini “bilinç dýþý” etkinlikler (biyolojik etkenler) açýsýndan ele almýþtýr.
●Ýnsan iki temel içgüdünün etkisinde davranmaktadýr. Cinsellik ve saldýrganlýk. Toplum tarafýndan hoþ karþýlanmayan bu duygulara ait istekler bilinç dýþýna itilirler ve arada kaybolmazlar.
●Kiþiliðin oluþumunda ve olaylarýn analizinde “çocukluk yaþantýlarý (0-6)” ve bu dönemdeki anne-baba tutumunun önemi üzerinde durur.
●Erikson’a göre kiþiliðin oluþumunda ve geliþiminde biyolojik etkenler ile birlikte sosyal çevre de(toplumsal etmenler) önemlidir.(Psiko-sosyal geliþim kuramý)
●Erikson’a göre benlik geliþimi dönemler halinde olur.Her dönemin,atlatýlmasý gereken çatýþma(kriz) alanlarý bulunur.
●Bireyin geliþiminin yaþam boyu sürdüðünü savunmuþtur.
4.Biliþsel Yaklaþým:Temsilcileri Gestalt Ekolü,Piaget,Bruner,Ausubel’dir.
●Bireye ve davranýþlara “bütünsel” bakmýþlardýr.
●Davranýþlarý zihinsel bir süreç içinde ele almýþlar,ilgi,algý,düþünme,kavrama gibi süreçlere yer vermiþlerdir.
5.Ýnsancýl(=Hümanist) Yaklaþým:Temsilcileri Maslow,Rogers,Kholberg’ dir.
●Psiko-analitikçilerin insanýn tehlikeli bir varlýk olduðu görüþüne karþý çýkarak,insanýn deðerli olduðu görüþüne karþý çýkarak,insanýn deðerli olduðu ve doðasýnýn iyilik temelleri üzerinde kurulu olduðu görüþünü ileri sürmüþlerdir.
●Davranýþlarýn temelinde ihtiyaçlar (güdüler) bulunur.
●Birey “kendisini gerçekleþtirmeye” çalýþan bir varlýktýr.
●Bireylerde “algýlama ve benlik kavramý(tasarýmý) “ üzerinde durur.
●Birey tek ve benzersizdir,deðerlidir.Eðitim,birey(öðrenci) merkezlidir.Eðitim bireylerin potansiyelinin ortaya çýkarýlmasýna ve kiþisel geliþimine yardýmcý olmalýdýr.
6.Nörobiyolojik Yaklaþým:Temsilcileri James,Hebb ‘ dir.
●Davranýþlarýn incelenmesini beyin,sinir sistemi,beyin hücreleri(nöronlar) arasýndaki sinaps baðlarýna göre ele almýþlardýr.

KAVRAMLAR

Geliþim:Bireyin döllenmeden baþlayarak bedensel,zihinsel,duygusal,sosyal yönlerden geçirdiði sürekli ve düzenli deðiþimdir.Geliþim bir süreçtir.
Geliþme:
●Büyüme,olgunlaþma,hazýr bulunuþluluk,öðrenme etkileþimlerinin bir ürünüdür.
●Geliþme bir üründür.
●Olgunlaþma ve öðrenme olmadan geliþim olmaz.Örneðin bir çocuðun aðaca týrmanmasý devinsel bir geliþmedir.Çocuk kas ve kemikleri yeterli büyüklüðe ve olgunluða eriþmeden aðaca týrmanmayý öðrenemez.Kas ve kemikleri yeterli olgunluða eriþtikten sonra aðaca týrmanmayý öðrenmemiþse de aðaca týrmanma davranýþýný gösteremez.Demek ki,geliþme;öðrenmeyi ve olgunlaþmayý kapsayan temel bir kavramdýr.
⇒Geliþme organizmadaki hem nitelik hem de nicelik olarak meydana gelen deðiþmeleri içerir.
Büyüme:
●Vücudun sadece boy,kilo ve hacim olarak artmasýdýr.
●Bireyde fiziksel özelliklerdeki deðiþmedir.
⇛ör Bir bebeðe,doðduktan bir ay sonra aðýrlýk ve boy uzunluðu bakýmýndan artýþ göstermesi.
●Büyüme ile geliþim kavramlarý arasýndaki temel fark,büyümede sadece niceliksel deðiþim gözlenirken,geliþmede ise niceliksel ve niteliksel deðiþiklik beraber olur.Yani büyümede fiziksel deðiþim(boy,aðýrlýðýnýn artmasý,iç organlarýn deðiþmesi) vardýr.Geliþlimde ise fiziksel özelliklerin yaný sýra zihinsel,duygusal,sosyal özellikleri kapsar.
⇛ör Bir çocuðun somut iþlemler döneminden sonra soyut iþlemler dönemine girip soyut düþünebilmesi onun büyüdüðünü göstermez.Çünkü bu özellik nitelikseldir.
Olgunlaþma:
●Bireyin organlarýnýn öðrenmenin etkisi olmaksýzýn tamamen biyolojik ve kalýtýmsal olarak kendilerinden beklenen fonksiyonlarý yapabilecek düzeye ulaþmasýdýr.
●Yani yaþa baðlý olarak organizmanýn kendisinden beklenen davranýþý yerine getirebilecek duruma gelmesidir.
⇛örAna okuluna giden bir çocuðun parmaklarýyla makas tutabilecek düzeye gelmesi bir olgunlaþmadýr.
●Olgunlaþmada “fiziksel geliþim ve biliþsel geliþim” diye 2 boyut vardýr.
●Olgunlaþma büyük oranda öðrenme yaþantýlarý ve çevresel faktörlerden baðýmsýz olarak org. belli bir yetkinliðe ulaþmasýdýr.
●Olgunlaþmanýn sonucunda meydana gelen davranýþlar öðrenme olarak sayýlmazlar.
●Olgunlaþmada öðrenmenin etkisi yoktur.
⇛ör Baþlangýçta annesinin yardýmýyla beslenebilen,kaþýðý kullanamayan bir çocuk belirli devimsel ve zihinsel geliþlimi saðladýktan sonra kendisi kaþýðý alýp tabaða uzanarak beslenmeyi ister ve kendi kendine dökmeden yiyebilir.


Hazýr bulunuþluluk:
●Hazýrbulunuþluluk;bireyin zihinsel,sosyal ve bedenen öðrenmeye hazýr dönemde olmasý demektir.
●Hazýrbulunuþluluk olgunlaþmayý,duyuþsal özellikleri(ilgi,tutum),bireyin konuyla ilgili ön öðrenmelerini ve bireyin genel saðlýk durumunu kapsar.
⇛ör Bir çocuðun bisiklet kullanmaya hazýr olmasý için yani hazýr bulunuþluluðu için;
- Büyük kaslarýn bisiklete binmek için gerekli olgunluða ulaþmasý.(olgunlaþma)
- Birisininbisiklet binmeyi göstermesi veya öðretmesi.(ön öðrenmeler)
- Bisiklete binmeyi istemesi.(duyuþsal özellikleri)
- Bisiklete binmek için genel saðlýk durumunun elveriþli olmasý gerekmektedir.(saðlýk)
Öðrenme:
●Bireyin çevresiyle etkileþimi sonucu meydana gelen nispeten kalýcý izli davranýþ deðiþikliðidir.
●Bireyin davranýþlarýnda yaþantýsý yoluyla kalýcý izli deðiþikliktir.
⇛ör Çocuðun düzgün bir þekilde kalem tutabilmesi için el ve parmak kaslarýnýn,kemiklerinin yeterli büyüklüðe ve olgunluða eriþmesi yetmez.Çocuðun kalemin nasýl tutulduðunu görmesi,kalem tutma denemelerini yapmasý,düzgün tuttuðunda bundan haberdar edilmesi,pekiþtirilmesi gerekir.
●Geliþimin saðlanabilmesi için,çocuðun çevresiyle belli düzeyde etkileþimde bulunmasýna yani öðrenmesine ihtiyaç vardýr.
Kritik Dönem:
●Bireyin yaþ deðiþkenine göre öðrenmesi gereken davranýþlarý sergileyebilmesi için avantajlý(uygun) olduðu dönemdir.
●Eðer birey sergilemesi gereken söz konusu yeteneði bu dönemde kazanamazsa ileriki yýllarda kazanmasý daha da zor olur.
⇛ör “1800’lü yýllarýnda Fransa’nýn daðlarýnda hayvanlar tarafýndan büyütülmüþ 10-11 yaþlarýnda bir çocuk bulunur.Bulunduðunda hayvanlar gibi dört ayak üstünde yürütülmekte,insanlardan korkmaktaydý hiçbir dili konuþamamaktaydý.Eðitimcilerin yoðun çabalarýna karþý 5 yýllýk bir eðitim sonunda sadece birkaç kelime ve adý öðrenebilmiþtir.Ýnsanlarla iliþki kurmayý kendi baþýna yaþamayý öðrenemedi.Bu çocuðun öðrenememesinin sebebinin nedeni kritik dönemindir.
⇛ör Bebeðin yürümesi için 1-2 yaþ arasý kritik dönemdir.
●Diðer bir tanýmla,çocuklar bazý geliþim dönemlerinde ve yaþlarda belli tür öðrenmelere karþý yüksek duyarlýlýk gösterme eðilimindedirler.Çevre etkilerine karþý daha duyarlýdýrlar ve çevrede düzenlenen öðrenme yaþantýlarýný diðer dönemlerden daha hýzlý kazanabilirler.
●Burda can alýcý nokta‴ zamanlama‷dýr.Eðer öðrencilere yaþamlarýnýn belirli zamanlarýnda öðrenme fýrsatlarý saðlanamasaydý geliþim ya yavaþlayabilir ya da tamamen durabilir.



≋ SONUÇ ≋


Geliþmede önce büyüme ve olgunlaþma,sonra öðrenme oluþur.

⇒Olgunlaþma öðrenmenin temelidir.
⇒Olgunlaþma kalýtýmsal(genetiksel) özellikler taþýr.
⇒Olgunlaþma kiþinin doðuþtan getirmiþ olduðu potansiyelin zaman içerisinde ortaya çýkmasýný ifade eder.Kiþinin herhangi bir çaba göstermesine gerek yoktur.Kendiliðinden meydana gelen bir süreçtir.
⇒Hazýr bulunuþluluk olgunlaþma ve öðrenme etkileþiminin bir sonucudur.
⇒Geliþim:Org. bedensel,zihinsel,dil,duygusal ve sosyal yönlerden düzenli ilerlemesidir.Geliþim bir süreçtir.

GELÝÞME

⇒Geliþme:Olgunlaþma, büyüme ,öðrenme etkileþiminin bir ürünüdür.Geliþme bir üründür

GELÝÞÝM ÝLKELERÝ

1.Geliþim,kalýtým ve çevre etkileþiminin bir ürünüdür:
Bireyin geliþimi,kalýtýmdan getirdiði özellikler(saç rengi,göz rengi,cinsiyet,beden biçimi) ile çevreden edindiði bilgi,beceri, ve tutumlarýn etkileþmesiyle þekillenir.
⇛ör Kalýtým yoluyla getirilen zekâ kapasitesinin tam olarak kullanýlabilmesi için,bireyin biliþsel geliþimini besleyen bir çevre içinde etkileþimde bulunmasý,zengin yaþantýlar kazanmasý gerekmektedir.
2.Geliþim süreklidir ve belli aþamalarda gerçekleþir:
Geliþim canlýyla birlikte baþlar,sürekli devam eder.Geliþimde her aþama kendinden öncekine dayalý,kendinden sonraki aþamaya hazýrlayýcýdýr(temeldir).Ancak bu geliþim aþamalarý birbirinden kesin çizgilerle ayrýlmýþ deðildir.Birbiriyle iç içe girmiþ olabilir.
⇛ör Somut iþlemler dönemini yaþayan bir çocuðun bir sonraki aþama olan soyut iþlemler döneminin alt yapýsý kurulmuþ olur.
3.Geliþim nöbetleþe devam eder:
Çeþitli dönemlerde geliþim alanlarý nöbetleþerek ön plana geçebilir.Bir geliþim alnýnýn çok hýzlandýðý dönemlerde,diðerleri duraklama gösterebilir.
⇛örYürümenin ön plana çýktýðý dönemde,konuþma duraklama eðilimi gösterebilir.
4.Geliþim baþtan ayaða,içten dýþa doðrudur:
Önce baþýn hareketi kontrol edilir.Daha sonra göðüs,karýn,bacaklar ve ayaðýn kontrolü saðlanýr.Ayrýca,önce beden ve iç organlarýn,daha sonra dýþa doðru olan kollarýn geliþimi saðlanýr.
5.Geliþim,genelden özele doðrudur:
Çocuklar önce tüm vücuduyla hareket eder,büyük kaslarýný kullanýr.Daha sonra belli etkinlikle ilgili organýný kullanabilir hale gelir.Örneðin,çocuk top oynarken önce bütün vücuduyla topu tutar.Daha sonra küçük kaslarý geliþtikçe sadece elleriyle hatta parmaklarýyla topu tutabilir hale gelir.
6.Geliþimde kritik dönemler vardýr:
Org. bazý geliþim alanlarýnda,öðrenmeye ya da geliþmeye eðilimli olduðu belli bir zaman dilimi vardýr.Bu dönemde org. çevre etkilerine daha çok duyarlýdýr ve daha hýzlý öðrenir.
⇛ör Okul öncesi dönem,zihinsel geliþim ve dil geliþimi için kritik dönemdir.
7.Geliþim bir bütündür: Geliþimin bütün alanlarý bir bütün halindedir,birbiriyle etkileþim içindedir.Bir geliþim alanýndaki olumlu ya da olumsuz bir özellik diðer geliþim alanlarýný da ayný yönde etkiler.
⇛ör Fiziksel bakýmdan güzel bir çocuk,baþkalarýnýn yoðun ilgisini çeker,sevilir.Sevilen çocuðun duygusal geliþimi olumludur.Kendine güven duyar.Baþkalarýný sevebilir ve olumlu iliþkiler kurabilir.Bu nedenle,sosyal geliþimi de olumlu bir þekilde etkilenir.
8.Geliþimde bireysel farklýlýklar vardýr:
Her bireyin geliþim hýzý ayný deðildir.Geliþme,olgunlaþma ve öðrenmenin etkileþiminin bir ürünüdür.Olgunlaþmayý büyük ölçüde kalýtým,öðrenmeyi ise çevre etkileþimleriyle kazanýlan yaþantýlar belirlemektedir.Her bireyin biyolojik kalýtsal mirasý ve etkileþimde bulunduðu çevrenin farklý olmasý nedeniyle,geliþimin de farklý olmasý doðaldýr.
9.Geliþimin hýzý,dönemlere göre deðiþir:
Örneðin bebeklik çaðýndaki geliþim ergenlik çaðýndaki geliþime göre daha hýzlýdýr.
⇛ör Kimi çocuklar 10 aylýkken,kimileri de 13 aylýkken yürüyebilirler.

√Sonuç olarak geliþimde gözlenen bireyler arasýndaki farklar normal karþýlanmalýdýr.

GELÝÞÝMÝ ETKÝLEYEN FAKTÖRLER

1-KALITIM
2-ÇEVRE
3-AÝLENÝN ÇOCUK YETÝÞTÝRME TARZLARI
4-AÝLENÝN PARÇALANMASI
5-ÇOCUKLARIN DOÐUÞ SIRASI
6-ZAMAN

1-KALITIM:Bireyin genler yoluyla anne-babasýndan aldýðý özeliklerdir. Bunlar; cinsiyet,
göz rengi,zeka kapasitesi,fiziksel özellikler(boy,ten rengi,saç rengi ve biçimi),yaratýcýlýk ve
düþünme kapasitesi,problem çözme becerileridir.
Anne rahminde,anneden gelen yumurta hücresi ile babadan gelen sperm hücresi birleþerek(23+23=46 kromozom)zigot meydana gelir.Zigot hýzla çoðalarak insan organizmasýný oluþturur.
Kalýtým,geliþimi etkileyen önemli bir faktördür ve kalýtýmýn kapsamýný annenin yumurta ve babanýn sperm hücrelerinde bulunan 23’er adet kromozom belirlemekte-
dir.Her kromozomda 20.000 gen bulunmaktadýr.
Kiþinin tüm genetik özeliklerinin kodlandýðý DNA’lar bu genlerde bulunur.Genlerdeki DNA’ lar organizmanýn anahtarlarýdýr,genetik þifreleri ihtiva ederler.Organlarýn oluþumu,diðer genlerin düzenlenmesi,organizma için yaþamsal öneme sahip olan enzimlerin salgýlanmasý vb. DNA tarafýndan yönlendirilir.
Genler baskýn ve çekinik olmak üzere 2 türlüdür.Baskýn genler özelliklerini dölüte geçirir.Anne babadan çocuða kalýtým yoluyla geçen yapýya Genotip denir.Fenotip ise bu genetik yapýnýn dýþarýdan gözlenebilen þeklidir.Zeka ve bedensel özellikler büyük oranda genotiple belirlenir.
Cinsiyet tamamen kromozom düzeniyle belirlenir.Canlý hücrelerinde 23 çift kromozomun bir çifti cinsiyet kromozomlarýdýr.X ve Y olmak üzere iki tip cinsiyet kromozomu vardýr.XX:Kadýn cinsiyet hormonu, XY:Erkek cinsiyet hormonudur.
⇒Fenotip çevre tarafýndan etkilenir.Örneðin;zekanýn sýnýrlarý Genotip tarafýndan belirlenir.Ancak gözlenen zeka,gerek rahim içindeki çevre,gerek doðum sýrasýndaki olaylar,gerekse doðum sýrasýndaki çevre tarafýndan belirlenir.Bununla birlikte çocuðun göz rengi kesin olarak genotiptir.
⇒Kalýtým önemli ölçüde geliþimin fiziksel ve zihinsel alanlarýnda etkilidir.
2-ÇEVRE:Çevre faktörü 3 evrede incelenir.
І-Doðum öncesi
Ⅱ-Doðum Sýrasý
Ⅲ- Doðum sonrasý

І-Doðum öncesi=Anne karnýnda geçen süredeki dýþ etkilenmeleri kapsar.
⇛ör Annenin sigara dumaný olan bir çevrede yaþamasý,yüksek gürültülü bir çevrede yaþamasý.
Ⅱ-Doðum sýrasý=Fetüsün(bebeðin) oksijensiz kalmasý,kordon dolanmasý,uzman olma-
yanlarýn bilinçsiz müdahaleleri doðum sýrasýnda yaþanan olumsuzluklardýr.
Ⅲ-Doðum sonrasý=Beslenme düzeni,hastalýk ve kazalar,aile yapýsý,eðitim olanaklarý,arkadaþ çevresi gibi etkenlerdir.
3-AÝLENÝN ÇOCUK YETÝÞTÝRME TARZLARI:Aile içinde bebeðe yaþamýnýn ilk yýlýnda gösterilecek sevgi ve sýcak yakýnlýk,onun temel güven duygusunu kazanmasýnda önemli rol oynamaktadýr.
Her davranýþ için katý kurallar koyan,cezalandýrýcý,istek ve dileklerin açýklamasýný engelleyen sýnýrlandýrýcý ana-babalarýn çocuklarýnýn,kuralcý,otoriter,çocuklara karþý düþmanca davranan,despot olduklarý gözlenmiþtir.
Anne-baba,çocuðun davranýþlarýný ne aþýrý derecede kontrol edip kýsýtlamalý,ne de çocuðun her istediði þeyi yapmalýdýr.Tutarlý ve güven verici bir tutuma sahip olmalýdýr.
4-AÝLENÝN PARÇALANMASI:Ailenin daðýlmasý,boþanmalar,tüm çocuklar için sancýlýdýr,acý vericidir.Küçük çocuklar daha çok etkilenmekte,hatta olaylardan kendini sorumlu tutmaktadýr.Büyük yaþlardaki çocuklar ise boþanma olaylarýný daha kolay kabul etmektedirler.
5-ÇOCUKLARIN DOÐUÞ SIRASI:Ana-babalar ilk çocuklarýndan çok þey beklerler.
Ýlk çocuklarýn yüksek motivasyonlu,hýrslý,baþarýlý,kurallara uyan bireyler olarak yetiþmelerini beklerler.Buna raðmen kendilerine güveni azdýr.Temkinli ve tutuculardýr.
Sonuncu doðan çocuklarýn özellikleri de ilk çocuklara benzeyebilir.Ancak ilk doðanlar genellikle erken olgunlaþýrken sonuncular,uzun süre çocuksu kalabilirler.Ýlk doðanlara göre daha çok ilgi çekmeyi baþarabilirler.
Ortanca çocuklar ise,eðer cinsiyet farký vb. istenilen özellikleri yoksa,ilgi odaðý olamazlar.Çok fazla ilgi görmedikleri için,daha baðýmsýzdýrlar.Akranlarýyla daha iyi iliþki kurarlar.Daha mutlu olurlar.
6-ZAMAN(=TARÝHSEL ZAMAN):Geliþim döneminde yenilikler ve deðiþimlerin oluþturulduðu zaman bölümünü ifade eder.Örneðin günümüzde bilgisayar destekli öðretim,Internet,cep telefonun kullanýmý giderek yaygýnlaþmaktadýr.
Diðer bir örnek son beþ yýldýr 0-1 yaþýndaki bebeklerde hazýr bez kullanýmý giderek yaygýnlaþmaktadýr yada Amerika’nýn Irak’a girmesi ile birlikte çocuklarýn oynadýklarý oyunda savaþ oyunlarýna aðýrlýk verdikleri görülmüþtür.

GELÝÞÝM ALANLARI
1.BEDENSEL 2.BÝLÝÞSEL 3.KÝÞÝLÝK 4.AHLAK 5.BENLÝK
GELÝÞÝM GELÝÞÝM GELÝÞÝMÝ GELÝÞÝMÝ GELÝÞÝM
-DÝL
GELÝÞÝMÝ

≋ 1-BEDENSEL GELÝÞÝM ≋
1-Doðum Öncesi:
2-Bebeklik Dönemi(0-2 yaþ):
3-Çocukluk Dönemi(2-6 yaþ):
4-Okul Dönemi(6-12 yaþ):
5-Ergenlik Dönemi(12-18 yaþ):
1-Doðum Öncesi:
- Doðum öncesi,yaþam sürecindeki en hýzlý geliþim dönemidir.
- Olumsuz çevre faktörlerinin etkisi bu dönemde daha fazladýr.
® Fetüs doðduðunda boyu 48-53 cm arasýndadýr.
®Aðýrlýðý ise 2500-4300 gr arasýndadýr.
®3. haftada kalp atýþlarý baþlar.
®4. aylarda kemikleþme baþlar ve anne karnýndaki hareketleri hissedilir.
®5. ayda göz kapaklarýnýn açýlýp kapanmasýyla birlikte göz etkinlikleri meydana gelir.
®5. ayda iþitme organlarý da geliþmiþtir.
2-Bebeklik Dönemi(0-2 yaþ):
- Bedensel Geliþim:
®Doðum öncesi geliþimden sonra,bedensel geliþimin en hýzlý olduðu dönem,doðumdan sonraki ilk yýldýr.
®1 yaþýn sonunda çocuk 75 cm olur.
®1 yaþýn sonunda doðum aðýrlýðýnýn 4 katýna ulaþýr.
®Doðumda baþ diðer organlara oranla daha büyüktür.Bebeklikte vücut uzunluðunun 1/4 ’ü kadar olan kafa,yetiþkinlikteki uzunluðunun sadece 1/8 ‘i kadar olacaktýr.
®Bebeklerin baþýnýn yetiþkinin boyuna ulaþmasý için 2 kat büyümesi gerekirken,kol ve bacaklarýn yetiþkin boyuna ulaþmasý için 6 kat büyümesi gerekir.Yani kol ve bacaklar,baþtan daha hýzlý büyürler.
®Bebeðin <<kas / vücut aðýrlýðý>> na oraný,yetiþkin <<kas / vücut aðýrlýðý>>na oranýndan daha azdýr.
®Baþ ve boyun kaslarý ayak kaslarýndan önce,karýn ve omuz kaslarý,kol ve el kaslarýndan önce geliþir.(Baþtan ayaða,içten dýþa)
®Kan basýncý 6. haftadan sonra artmaya baþlar.Kalp atýþý yetiþkinlerin iki kadardýr.
®Sindirim sistemi anne sütünde bulunan besinleri sindirir.
®Bebeðin doðumdan sonra ilk yaptýðý davranýþ,solunumdur.

- Devimsel(psikomotor) Geliþim:
Bebek doðduðunda,vücudunu edecek güçte deðildir.Vücudun denetim altýna alýnmasý,büyüme,olgunlaþma ve öðrenmeyi gerektirir.

AYLAR BEDENSEL GELÝÞÝM DÜZEYLERÝ
1 Yüzüstü yatarken 1-2 sn baþýný kaldýrýr.
2 Baþýný dik tutar, bir nesneye uzanýr ama yakalayamaz.
3 Kollarýnýn desteði ile göðsünü ve baþýný kaldýrmaya baþlar.
4 Kucakta destek ile oturur.
5 Ýstemli olarak bir yandan diðer yana döner.
6 Özel bir sandalyede oturur. Uzatýlan nesneleri avucunun içiyle yakalar.
7 Desteksiz oturur
8 Kollarýnýn altýndan tutulduðunda ayakta durur.
9 Bir yere tutunarak ayakta durur
10 Emekler.
11 Ellerinden tutulduðunda durur ve yürümeye baþlar.
12 Bir yere tutunarak ayaða kalkar.
13 Yardýmsýz ayakta durur ve yürümeye baþlar.
14 Parmaklarýný kullanarak nesneleri tutar.
15 Ellerinin yardýmýyla merdivene týrmanmaya baþlar.

3- Ýlk Çocukluk Dönemi(2-6 yaþ):
- Bedensel Geliþim:
®2-6 yaþ döneminde bedensel geliþim hýzý,0-2 yaþa göre azalmýþtýr.
®6 yaþýn sonunda aðýrlýk,doðumdakinin yedi katýna ulaþýr.
®Kalbin büyümesiyaþýna kadar çok hýzlýdýr.Kalp atýþ hýzý da giderek azalýr ve ilkokula baþlama yaþýna doðru yetiþkine benzer hale gelir.
®Sindirim sistemi tüm besinleri sindirmeye hazýr hale gelmiþtir.
- Devimsel(psikomotor) Geliþim:
®2-6 yaþlarýnda etkinlik yüksektir.Uzun süre bir yerde oturmazlar.Koþmak,atlamak,týrmanmak,kaymak,sürünme k ihtiyacýndadýrlar.Büyük kaslarý küçük kaslarýndan daha iyi kullanýrlar.Küçük kas hareketlerinde acemilik gösterirler.
◊ Büyük kas hareketleri:Üç tekerlekli bisiklete binmek,bir adým merdiven çýkmak,topu kollarla tutmak.
◊ Küçük kas hareketleri:Yazma,çizme,makasla kesme,ayakkabý baðý baðlama,topu parmaklarla tutmak.
4-Okul Dönemi(6-12 yaþ):
- Bedensel Geliþim:
®Ýlkokul dönemi yýllarýnda, bedensel geliþme ilk yýllara göre yavaþ bir ilerleme gösterir.
®9 yaþýna kadar erkekler kýzlara göre daha uzun ve aðýrdýr.Ancak 10 yaþýndan 15 yaþýna kadar kýzlarýn boy ve aðýrlýklarý erkekleri geçer.

- Devimsel(psikomotor) Geliþim:
®Bu dönemde küçük kaslar geliþir.Küçük ve ince kalemle yazabilir,piyano ve diðer enstrümanlarý çalabilir.Topu artýk elleriyle hatta parmaklarýyla tutabilir.
5-Ergenlik Dönemi(12-18 yaþ):
- Bedensel Geliþim:
®Ergenlik dönemi buluða ermekle baþlar.Ön ergenlik dönemi hýzlý bir fiziksel,biliþsel ve psikolojik geliþmenin olduðu dönemdir.Ergenlik ise,ön ergenlik döneminde meydana gelen deðiþmelere uyum dönemidir.
®Buluð dönemi cinsiyet salgýbezlerinin,aktif hale gelerek cinsiyet hormonu üretimiyle baþlar.Bu hormonlar erkeklerde testesteron,kýzlarda östrojen adýný alýr.
® Ergenlik döneminin tüm aþamalarý ve olaylarý bütün bireylerde ayný sýrayý izlemekle birlikte,zamanlamasý bireyden bireye büyük farklýlýklar gösterebilir.Ortalama olarak kýzlar,erkeklerden 1.5-2 yaþ önce buluða girerler.
®Ergenlik dönemi aþaðý yukarý 6 yýl sürer.Kýzlar muhtemelen 11 yaþ civarýnda buluða girerken,erkekler 13 yaþ civarýnda buluða girerler.
®Kýzlarda boy artýþý 11 yaþ dolaylarýnda kendini gösterir.15 yaþýna doðru yavaþlar.Erkeklerde yumurta ve penisin geliþimi 12-13 yaþlarda baþlar,boy sýçramasý 14-15 yaþlarýnda görülür.
®Önce eller ve ayaklar büyür,sonra kollar ve bacaklar daha sonra da beden geliþir.Kýzlarda yað dokusu erkeklerde kas dokusu fazlalaþýr.

BEDENSEL GELÝÞÝMLE ÝLGÝLÝ NOTLAR
®Bedensel büyümenin ve zihinsel geliþimin en hýzlý olduðu dönem doðum öncesi dönemdir.Daha sonra bebeklik dönemidir.(0-2)
®Kýzlar erkeklere göre ergenliðe daha hýzlý girerler.Kýzlarda ergenliðe girme adet kanamalarý ile erkeklerde ise ergenliðe girme sperm üretme,cinsel organýn büyümesi ile gerçekleþir.
®Cinsel geliþim beynin geliþiminin tam karþýtý bir geliþme gösterir.Cinsel geliþimin yavaþ olduðu dönemde beynin geliþimi hýzlý,cinsel geliþiminin hýzlý olduðu dönemde(erinlik) beyin geliþimi yavaþ olarak geliþir.
®Fiziksel ve cinsel yönlerden akranlarýna göre erken olgunlaþma erkek ve kýzlarý farklý etkiler.Erken olgunlaþan erkekler,akranlarýnca daha fazla ilgi görmekte ve lider olarak kabul edilmektedirler.Bu tür erkekler toplumsal kurallara ve kültürel deðerlere daha kolay uyum saðlarlar ve dýþa dönüktürler.Erken olgunlaþan kýz çocuklarýnda ise durum farklýdýr.Bu tür kýzlar,sosyal ve kiþisel özellikleri açýsýndan çekingen ve güvensizdirler;Geç olgunlaþan kýz çocuklarý güvenli olurlar ve daha dýþa dönüktürler.
Ergenlik Döneminde Gerçekleþen Bazý Davranýþ ve Tutumlar:
-Akranlarla arkadaþlýk,baðlýlýk ve gruplaþma.
-Yalnýz kalma isteði ve baðýmsýzlaþma çabalarý.
-Sinirlilik,huzursuzluk,mutluluk,çabuk küsme,hýrçýnlaþma gibi sýk görülen ve sürekli deðiþen duygular.
-Baþlangýçta ilgisiz kalsa da sonradan oluþan cinsel merak ve fonksiyon.
-Ben merkezci düþünme(Benim babam senin babaný döver).
-Göreceli düþünme(Ergen kendi deneyimleri ve deðerlerine göre düþünür).
-Fiziksel biçimiyle sürekli ilgilenme,aynada kendini inceleme.
-Soyut düþünme,eleþtirme,kendine ait kavram oluþturma.
-Dinsel ve mistik konularla ilgilenme.
-Meslek ve yüksek öðretim program seçimi ile ilgili endiþeler yaþanýr.
-Ekonomik gelir elde etme çabalarý.
-Sanat,spor,kültür etkinliklerine yönelme.
-Giysi ve eþyalarýn seçiminde titizlik.
-Olumlu kimlik kazanma (benlik kavramý) sürecini yaþarlar.
-Hýzlý bedensel büyümeden dolayý sakarlýk ve dikkatsizlik artar.
-Ýdeal ve deðer oluþturma.
-Ahlak geliþiminde ve sosyal kurallarý öðrenmede baðýmsýzlýk isterler.
Ergenlik Dönemi Sorunlarý Çözümünde Bazý Ýpuçlarý:
·Bireyin belirli ölçüde baðýmsýzlaþma isteðine anne-babalarýn ve öðretmenlerin desteði saðlanmalýdýr.
·“Fýrtýnalý dönem” olarak ifade edilen ve yoðun duygularýn yaþandýðý bu dönemde bireylere anlayýþlý davranmak gerekir.
·Ergenlik döneminin krizlerini atlatmada öðretmenler ergenler ile iletiþim kurmalý,onlarýn kimlik kazanma isteklerine uygun destekleri vermelidir.
·Okullar,ergenlik döneminin enerjisini deðerlendirecek sanat,spor ve kültür faaliyetlerine yer vermelidir.

≋ 2-BÝLÝÞSEL (ZÝHÝNSEL) GELÝÞÝM≋
♨Bu geliþimde
PÝAGET BRUNER VYGOSTSKY
Biliþsel geliþim bireylerdeki düþünme,akýl yürütme,bellek ve kavrama sistemlerinde meydana gelen deðiþmelerdir.Bireyin çevresindeki dünyayý anlama ve öðrenmesini saðlayan,aktif zihinsel faaliyetlerdeki geliþme Biliþsel Geliþim denir.


PÝAGET’E GÖRE BÝLÝÞSEL GELÝÞÝM

-Piaget’e göre çocuk,dünyanýn pasif alýcýsý deðildir.Bilgiyi kazanmada aktif role sahiptir.
-Piaget biliþsel geliþimi,biyolojik ilkelerle açýklamýþtýr.Geliþim,kalýtým ve çevre etkileþiminin bir sonucudur.

PÝAGET’E GÖRE BÝLÝÞSEL GELÝÞÝMÝ ETKÝLEYEN FAKTÖRLER
1-Olgunlaþma4-Örtüleme
2-Yaþantý 5-Dengeleme
3-Uyum 6-Sosyal Geçiþ
1- Olgunlaþma:Piaget’e göre olgunlaþma önce fiziksel büyüme ile ilgilidir.Fiziksel büyümede zihinsel geliþimi saðlar.Örneðin;okuma-yazma davranýþýnýn kazanýlmasý için önce belirli bir yaþa ulaþmak gerekmektedir.Yani org. boy ve kilo olarak fiziksel büyümesini tamamlamak zorundadýr.
2-Yaþantý:Birey çevreyle etkileþimi sonucu algýladýðý dýþ dünyayý anlamlandýrýr.Dýþ dünya ile etkileþimler arttýkça birey onlara iliþkin þema geliþtirilmesi için arýlarý görmesi gerekir.
3-Uyum:Alt düzeydeki bir dengeden,üst düzeydeki bir dengeye ilerleme olarak tanýmlanýr.
4-Örgütleme:Bilgileri,olaylarý, ve süreçleri sistematik ve tutarlý hale getirmek için birleþtirme eðilimidir.Bireylerin tüm etkinlikleri koordineli öðrenmesini saðlar.
⇛ör Yeni doðan bebeðin nesneleri yakaladýðýný,emdiðini gözlemleyebilirsiniz.Ancak bu etkinlikler,baþlangýçta koordineli deðildir.Bir kaç koordinesiz yakalama ve emme etkinliðinden sonra artýk,istediði nesneyi düzgün olarak yakalayýp emme davranýþýný gösterebilir.Böylece düzensiz etkinliklerden organize olmuþ etkinliklere doðru bir ilerleme görülür.
5-Dengeleme:Çocuðun biliþsel dengesi,yeni karþýlaþtýðý olay,durum,varlýklarla bozulur.Onlarla etkileþimde bulunarak yeni yaþantýlar kazanýr ve yeni olay,durum,varlýða uyum saðlar.
6-Sosyal Geçiþ(sosyal etkileþim):Ýçinde bulunan toplumda kurulan her türlü iletiþim zihinsel geliþimini etkiler.Bazý biliþsel geliþmeler sosyal geçiþle olur.Kuþaktan kuþaða aktarýlan bilgiler insanlarýn tecrübelerini artýrmakta ve bu da zihinsel geliþimi etkilemektedir.