01-04-2007, 10:52 PM
Coğrafi Konum ·
Enlemin etkilediği en önemli faktör iklimdir.
· Boylam en çok yerel saat farklılaşmasını sağlar.
· En büyük paralel Ekvator, en küçük paraleller kutup noktalarıdır.
· Meridyenlerin en önemli özelliği boylarının eşit olmasıdır.
· Güneş ışınlarının en son dik geldiği yerler, dönencelerdir.
· Dönencelerin sınırını belirleyen en önemli faktör eksen eğikliğidir.
· En son,bir günün 24 saate kadar yaşandığı yerler kutup daireleridir.
· Gündönümlerinde, güneş ışınlarının en son teğet olarak geldiği yerler kutup daireleridir.
· Paralellerle meridyenleri birbirinden ayıran en önemli farklar:uzunlukların meridyenlerde aynı, paralellerde farklı olması, aradaki mesafenin paralellerde aynı, meridyenlerde farklı olmasıdır.
· İki meridyen arasındaki uzaklık, en fazla Ekvatorda en az kutuplardadır.
· Yerel saatin, en ileri olduğu yer 180o Doğu meridyeni; en geri olduğu yer 180o Batı meridyenidir.
· Bir yerde güneşin en yüksek olduğu an, gölgenin en kısa olduğu an, Güneş ışınlarının gün içinde en büyük açıyla geldiği an öğle vaktidir.
Türkiye'nin;
· En güney noktası 36o Kuzey paralelinden,
· En kuzey noktası 42o Kuzey paralelinden,
· En batı noktası 26o Doğu meridyeninden,
· En doğu noktası 45o Doğu meridyeninden,
Türkiye'nin;
· En uzun kara sınırı Suriye,
· En kısa kara sınırı Nahcivan,
· En işlek kara sınırı Bulgaristan,
· En elverişsiz İran sınırı,
· En uzun deniz sınırı Ege denizi sınırıdır
Dünya'nın Şekli ve Hareketleri
Dünyanın geoid olmasının en önemli sonuçları:
· Ekvator yarıçapının kutuplar yarıçapından fazla olması,
· Yerçekiminin en az Ekvator'da, en fazla kutuplarda olmasıdır.
Dünyanın yuvarlak olmasının en önemli sonuçları; · Güneş ışınlarının düşme açısı;
· En büyük Ekvator'da
· En küçük kutuplarda olması
Dünyanın dönüş hızının;
· En fazla Ekvator'da
· En az kutuplarda olmasıdır.
İki meridyen arası uzaklığın;
· En fazla Ekvator’da,
· En az kutuplarda olmasıdır.
· Eksen eğikliğinin en önemli sonucu mevsimlerin oluşmasıdır.
· Eksen eğikliğinin en önemli sonucu mevsimlerin oluşturması ve dönencelerin sınırını belirlemesidir.
Dünyanın yıllık hareketi sırasında Güneş'e;
· En uzak olduğu an günötedir. (4 Temmuz)
· En yakın olduğu an gün beridir. (3 Ocak)
· Dünyanın yörüngesinin elips olmasının en önemli sonucu mevsim sürelerinin farklı olmasıdır.
21 Mart ve 23 Eylül'de Ekvator'da; · Gölge boyu en kısa,
· Isınma en fazla, aydınlatılan alan en dar,
· Işınların yere değme açısı en büyük,
· Işınların atmosferde tutulması en az,
· Işınların atmosferde aldığı yol en kısa,
· Işınların geri yansıması en azdır,
21 Haziran'da Kuzey yarımkürede;
· En uzun gündüz,
· En kısa gece,
· En kısa gölge,
· En Yüksek sıcaklıklar yaşanır.
21 Aralık'ta; Güney yarım kürede;
· En uzun gündüz,
· En kısa gece,
· En kısa gölge,
· En yüksek sıcaklıklar yaşanır.
Dünyanın şeklinden, günlük ve yıllık hareketinden hiçbir zaman etkilenmeyen özellik: Eksen eğikliğidir.
EGE BÖLGESİ
Türkiye'de;
· En fazla tütün üretimi, en fazla zeytin üretimi, en fazla üzüm üretimi.
· En fazla incir üretimi, en fazla haşhaş üretimi, en fazla kaliteli linyit üretimi, en fazla linyit ile çalışan termik santral.
· En fazla Delta Ovası, en gelişmiş ihracat limanı, en girintili çıkıntılı, kıyılar. En geniş, kıta sahanlığına sahip kıyılar.
· En uzun Deniz, kıyısına sahip il (Muğla) Ege bölgesindedir.
· Bölge içerisinde;
· En yüksek şehir Afyon'dur.
· En büyük şehri İzmir'dir.
· Ege bölgesinin Türkiye ekonomisine en önemli katkısı tarımdır.
· Tek SIĞLA ağacı yetiştirme alanı. (Dünya Çapında).
AKDENİZ BÖLGESİ
Türkiye'de;
· En fazla yer fıstığı üretimi,
· En fazla anason üretimi,
· Tek Muz yetişme alanıdır,
· En fazla seracılık,
· En fazla boksit çıkarımı,
· En fazla kükürt çıkarımı,
· En fazla intansif tarımın yapıldığı,
· En fazla karstik şekillerin görüldüğü, En geniş alüvyon ova Akdeniz Bölgesindedir.
· Bölge içerisinde;
· En az ve en seyre nüfuslu yerler, Taşeli ve Teke yarım adasındadır.
· En çok kıl keçisi Adana bölümünde yetişir.
· Antalya bölümünün ekonomiye en önemli katkısı Turizmdir.
· Adana bölümünün ekonomiye en önemli katkısı ise Tarımdır.
· En Büyük şehri Adana'dır.
İç Anadolu Bölgesi
Türkiye’de;
· En fazla buğday üretimi, en fazla şeker pancarı üretimi,
· En fazla koyunun yetiştirildiği,
· En çok tiftik keçisinin yetiştirildiği
· En fazla kapalı havzanın bulunduğu, en çok sel rejimli akarsuların bulunduğu, en geniş nadas arazisinin bulunduğu,
· En fazla küçükbaş hayvancılığın yapıldığı,
· Tek lületaşı çıkarım alanı
Bölge içerisinde;
· En turistik yerleri Nevşehir, Ürgüp, Göreme'dir.
· En soğuk yeri yukarı Kızılırmak bölümüdür.
· En yoğun nüfuslu yerler yukarı Sakarya bölümüdür.
· Ülke ekonomisine en önemli katkısı tarımdır.
· En büyük şehri Ankara'dır.
Doğu Anadolu Bölgesi· En büyük yüzölçümü.
· En fazla engebelik,
· En fazla yükselti,
· En fazla dağınık alan,
· En fazla büyükbaş hayvancılık,
· En fazla yıllık sıcaklık farkı,
· En fazla kar yağışı,
· En fazla Don olayı,
· En fazla donlu gün sayısı
· En fazla ormanın üst yükselti sınırının olduğu, daimi kar sınırının yükseltisinin olduğu,
· En geniş Buzul,
· En büyük Göl,
· En seyrek Nüfus,
· En çok maden rezervi,
· En çok hidroelektrik enerjisinin üretimi,
· En hızlı akarsular,
· En uzun kış süresi,
· En kısa yaz süresi,
· En düşük sıcaklık,
· En yüksek dağ,
· En şiddetli Karasallık,
· En düşük toprak sıcaklığının olduğu.
· Ulaşım imkanlarının en az olduğu bölge Doğu Anadolu Bölgesidir.
Bölge içerisinde;
· En fazla yetiştirilen tarım ürünü buğday ve arpadır.
· Bölgenin ülke ekonomisine en önemli katkısı Hayvancılıktır.
· En önemli tarım alanları Iğdır ovası, Malatya ovası, Muş ovası, Elazığ ovası, Erzurum ovası ve Elbistan ovalarıdır.
Güneydoğu Anadolu Bölgesi
Türkiye'de;
· En küçük yüz ölçümü,
· En yüksek yaz sıcaklığı,
· En az orman oranı,
· En fazla petrol çıkarımı,
· En fazla fosfat çıkarımı,
· En fazla mercimek üretimi,
· En az engebelik,
· En fazla yaz kuraklığı,
· En fazla sulama sorunu,
· En fazla buharlaşma miktarı,
· En az bulutluluk oranı ve en sade yer şekillerine sahip olan Bölge Güneydoğu Anadolu Bölgesidir.
Bölge içerisinde;
En fazla yağış kış mevsimindedir.
Karadeniz Bölgesi
Türkiye'de;
· En fazla yağış,
· En yüksek orman alanı,
· En yoğun kır nüfusu,
· Tek çay üretim alanı,
· En çok keten, kenevir üretimi,
· En fazla orman ürünleri üretimi,
· En çok dışarıya göç,
· En fazla eğim oranı,
· En fazla heyelan ihtimali,
· En çok dağınık, en fazla falez kıyı oluşumu,
· En dar kıta sahanlığı, en uzun kuş uçuşu uzunluğa sahip kıyılar,
· En fazla akarsu ağı, en düzenli rejimli akarsular,
· En dar havzaya sahip akarsular, en yüksek nem oranı,
· En fazla toprak yıkanması,
· En az yıllık sıcaklık farkı,
· En düzenli yağış rejimi,
· En fazla dalga aşındırması,
· En az yaz kuraklığının hissedilmesi,
· En az denizellik,
· Orman alt sınırının en düşük olduğu, en fazla bulutluluk oranı,
· En az buharlaşma oranı, en fazla nemlilik Karadeniz Bölgesi'ndedir.
Bölge içerisinde;
· Ortadoğu ve Doğu Karadeniz'in Türkiye ekonomisine en önemli katkısı tarımdır.
· Batı Karadeniz'in en önemli katkısı endüstri alanıdır.
· Tek tabi limanı Sinop'tur,
· En fazla yağış alan yeri Rize'dir.
· En büyük şehri Samsun'dur,
· En fazla endüstri Zonguldak'ta gelişmiştir,
· Kıyıda en az yağış Samsun'dadır.
· İklim yönünden kıyı ile iç kesimler arasındaki en az fark orta Karadeniz'dedir.
Marmara Bölgesi
Türkiye'de;
· En fazla toplam nüfus,
· En fazla nüfus yoğunluğu,
· En fazla şehirleşme oranı,
· En fazla okur-yazar oranı,
· En fazla sağlık hizmetleri,
· En fazla enerji tüketimi,
· En fazla sanayi işçisi,
· En fazla ekili dikili arazi,
· En fazla ayçiçeği üretimi,
· En fazla ipek böcekçiliği,
· En fazla kümes hayvancılığı,
· En fazla nüfusa sahip şehir,
· En fazla pirinç üretimi,
· En az ortalama yükselti,
· En az izdüşüm alanı,
· En çok bor mineralleri çıkarılan yer,
· En çeşitli iklim,
· En az kır nüfusu,
· En az izohips sayısı,
· En çeşitli tarım ürünü Marmara bölgesindedir.
Bölge içerisinde;
· Türkiye ekonomisine en büyük katkısı, endüstri alanıdır.
· En soğuk, en az yağışlı ve bitki örtüsü en cılız bölüm Ergene bölümüdür.
· En geniş tarım alanları Güney Marmara bölümündedir.
· En gelişmemiş civarları ise Çanakkale ve Istıranca civarlarıdır.
Harita Bilgisi
· Harita ve plânın en önemli özelliğinin, kuşbakışı çizim ve ölçeğinin olmasıdır.
· Krokiyi harita ve plândan ayıran tek özellik kabataslak olmasıdır.
· Haritalarda bozulma en fazla kutuplarda, en az Ekvator'dadır.
· Haritalarda en fazla ayrıntı plânlarda, en az ayrıntı Atlas Haritalarındadır.
Büyük Ölçekli haritaların;
en olumlu özellikleri ayrıntısının çok ve bozulma oranının az olmasıdır. En olumsuz özellikleri ise, gösterdiği alanın az olması ve duvarda fazla yer kaplamasıdır.
Küçük Ölçekli haritaların;
en olumlu özellikleri gösterdiği alanın fazla olması ve duvarda az yer kaplamasıdır.
Yeryüzü şekillerinin haritalarda gösterilme metodundan; en kullanışlısı izohips metodudur. Tapoğrafya yüzeyini (engebeleri) en iyi ifade eden metod arama metodudur. Her ikisini birden ifade eden en iyi metod kabartma yöntemidir.
İzohipslerde;
En fazla eğitim;çizgilerin sık olduğu yerde,
En az eğitim;çizgilerin seyrek olduğu yerlerdedir.
Çizgilerin en sık olduğu yerde;
· En fazla aşındırma,
· En zor tırmanma,
· En kısa uzunluk vardır.
İzohipslerde;
· En yüksek noktayı en içteki çizgi,
· En alçak noktayı en dıştaki çizgi gösterir.
İzobarlarda;
· En derin noktayı, en içteki eğri,
· En sığ yeri en dıştaki eğri gösterir.
İç ve Dış Kuvvetler
· En kısa sürede yeryüzünün şekillenmesi depremler ile olur.
· En fazla deprem Büyük Okyanus çevresi, Atlas Okyanusu kıyıları, Akdeniz ülkeleri ve Doğu Afrika'da görülür.
· En az deprem İskandinavya, Doğu Avrupa, Rusya, Kanada ve Avustralya'da görülür.
Türkiye'de;
· En fazla deprem, Kuzey Anadolu fay hattı, Batı Anadolu fay hattı ve Güneydoğu fay hattı kuşağında olur.
· En az deprem, Konya ovası, Taşeli platosu, Mardin eşiği ve Ergene havzasında olur.
· En şiddetli ve zararlı deprem, tektonik depremdir.
· Volkanizmanın en olumlu özellikleri verimli topraklar ile kurşun, krom, pirit ve manganez gibi madenleri oluşturmasıdır.
Mekanik çözülme;
· En fazla çöllerde, kutuplarda ve dağların yüksek yerlerinde görülür.
· En çok kimyasal çözülme Ekvatoral bölgelerde görülür.
Türkiye'de;
· En verimli taşınmış toprak alüvyondur.
· En fazla yıkanmış toprak laterittir.
· En verimsiz toprak Tundra toprağıdır.
Türkiye'de;
· En fazla heyelan Doğu Karadeniz'de görülür.
· En az heyelan İç Anadolu'da görülür.
· En geniş havzaya Amazon nehri sahiptir.
· En yüksek debiye (akıma), Amazon, Kongo, Missisipi ve Nil nehri sahiptir.
· En düzenli rejime Amazon, Kongo ırmakları sahiptir.
· En çok derine aşındırma akarsu ağzındadır.
· En önemli akarsu aşındırma şekli vadilerdir.
· Denge profilini kazanan akarsuda;
· Eğim en az, hız en az, enerji en az, denizden yükseklik en azdır.
· Türkiye'de rüzgârların en etkili olduğu bölge İç Anadolu'dur.
· Dalga aşındırması en fazla dik kıyılarda etkili olur.
Türkiye'de;
· En fazla falez (yalıyar) Karadeniz kıyılarındadır.
· Gel-git en fazla Kuzeybatı Avrupa kıyılarında görülür.
· Gel-git en belirgin; Bir ay içinde dolunay zamanı, yıl içinde ekinokslarda görülür
İklim· En önemli atmosfer tabakası Troposfer'dir.
· Güneşten alınan enerji miktarı en çok ışınların düşme açısına bağlıdır.
· En büyük açıyla güneş ışınlarını alan yerler, dönenceler arasıdır.
Dünyada;
· En yüksek sıcaklıklar dönenceler civarında görülür.
· En düşük sıcaklıklar orta kuşak karalarının iç kısımlarında olur.
Türkiye'de;
· En yüksek sıcaklıklar Güneydoğu da, en düşük sıcaklıklar Kuzeydoğudadır.
· Basınç, en yüksek 30 derece enlemlerindedir. (Suptropikal-Dinamik Yüksek Basınç)
· Bir izobar haritasında çizgilerin en sık olduğu yerde rüzgar en hızlı eser ve en kısa yolu takip eder.
· Havanın taşıyabileceği en fazla neme maksimum nem yada doyma noktası denir.
Yağışın oluşması için;
· En önce havanın yükselmesi gerekir.
· En çok konveksiyon yağış, Ekvator çevresinde görülür.
Dünyada;
· Yağış rejimi düzenli bir şekilde en fazla yağış alan yer Ekvatoral Bölgedir.
· Yağış rejimi düzensiz olarak en fazla yağış alan yer Muson Asyasıdır.
· En az yağış 30 derece enlemleri civarındadır.
Türkiye'de;
· En fazla yağış Doğu Karadeniz'de,
· En az yağış Tuz gölü civarında,
· En kurak Güneydoğu Anadolu'dur.
· En sıcak iklim ekvatoral iklimdir.
· En soğuk iklim kutup iklimidir.
· En fazla günlük sıcaklık farkı çöl ikliminde, görülür.
· En az günlük sıcaklık farkı Ekvatoral iklimde görülür.
· En fazla yıllık sıcaklık farkı Karasal iklimdedir.
· En az yıllık sıcaklık farkı Ekvatoral iklimdedir.
· En düzenli yağış rejimi Ekvatoral iklimdedir.
· En düzensiz yağış rejimi çöl iklimindedir.
· En çok kışın yağış alan iklim Akdeniz iklimidir.
· En çok sonbaharda yağış alan iklimler ılıman okyanus iklimi ve Karadeniz iklimidir.
· En çok yağışı ilkbahar ve sonbaharda alan iklim Ekvatoral iklimdir.
· Yağış rejimleri birbirine en çok benzeyen iklimler; Muson,Savan ve şiddetli Karasal iklimlerdir
Nüfus ve Yerleşme
Dünyada;
En sık nüfuslu yerler;
Güneydoğu Asya, Avrupa ve Kuzey Amerika’nın doğusudur.
En seyrek nüfuslu yerler;
Kutup bölgeleri, çöller, yüksek dağlar ve Ekvatoral bölgelerin alçak yerleridir. (Amazon ve Kango boyları)
Dünyada;
· En fazla nüfus artışı Afrika, Güney Amerika ve Güney Asya'dadır.
· En az nüfus artışı Avrupa'dadır.
Türkiye'de;
· En sık nüfuslu bölüm, Çatalca-Kocaeli bölümüdür.
· En seyrek nüfuslu bölüm, Hakkari bölümüdür.
· En hızlı nüfusu artan il, İstanbul'dur. (sürekli göç sebebi ile)
Türkiye'de;
· En çok göç alan il, İstanbul'dur.
· En çok göç veren iller, Artvin ve Rize'dir.
Gelişmiş bir ülke ile geri kalmış bir ülke karşılaştırıldığında;
Gelişmiş ülkelerde;
· Orta yaş nüfus en azdır.
· Genç nüfus en azdır.
· Ortalama yaşam süresi en uzundur.
· Doğurganlık en azdır.
· Sanayi gelirleri en fazladır.
· Tarım gelirleri en azdır.
· Okur-Yazar oranı en fazladır.
· Sağlık hizmetleri en fazladır.
· Milli gelir en fazladır.
· Sanayi ürünleri ihracatı en fazladır.
· Tarım ürünleri ihracatı en azdır.
· Sanayi ürünleri ithalatı en azdır.
· Tarım ürünleri ithalatı en fazladır.
· Kent nüfusu en fazladır.
· Kır nüfusu en azdır.
· Nüfus artışı en azdır.
· Üretim en fazladır.
· İç göç en azdır.
· Dışarıdan gelen işçi en çoktur.
· Tarımın iklime bağımlılığı en azdır.
· İklimin nüfus dağılışına etkisi en azdır.
· Modern tarım metodu en fazladır.
· Bağımlı nüfus en azdır.
· Alt yapı sorunu en azdır.
· Bebek ölümü en azdır.
Dünyada;
En fazla nüfuslanmış kıta Asya, en az nüfuslanmış kıta Avustralya'dır.
Türkiye'de;
· En fazla göç veren bölge Karadeniz'dir.
· En az göç veren bölge Marmara'dır.
· En fazla nüfuslanmış bölge Marmara'dır.
· En az nüfuslanmış bölge Güneydoğu Anadolu'dur.
Tarım ve Ekonomi
· En fazla intensif tarım Batı Avrupa ülkelerinde uygulanır.
· En fazla kakao Brezilya'da üretilir.
· En çok kauçuk ABD'de üretilir.
· En çok hurma; Irak, Mısır, Arap ülkelerinde üretilir.
· En fazla yer fıstığı; Hindistan'da üretilir.
· En fazla pamuk; BDT ve ABD'de üretilir.
· En çok çay; Hindistan, Çin ve Srilanka'da üretilir.
· En çok portakal; ABD ve Brezilya'da üretilir.
· En çok muz; Brezilya, Hindistan, Filipinler, Endonezya ve Ekvatorda üretilir.
· En çok pirinç; Muson Asya'sında üretilir.
· En çok mısır; ABD'de üretilir.
· En çok buğday; ABD, BDT, Kanada, Arjantin, Türkiye ve Hindistan'da üretilir.
· En fazla fındık; Türkiye'de üretilir.
· En fazla incir; Türkiye'de üretilir.
Enlemin etkilediği en önemli faktör iklimdir.
· Boylam en çok yerel saat farklılaşmasını sağlar.
· En büyük paralel Ekvator, en küçük paraleller kutup noktalarıdır.
· Meridyenlerin en önemli özelliği boylarının eşit olmasıdır.
· Güneş ışınlarının en son dik geldiği yerler, dönencelerdir.
· Dönencelerin sınırını belirleyen en önemli faktör eksen eğikliğidir.
· En son,bir günün 24 saate kadar yaşandığı yerler kutup daireleridir.
· Gündönümlerinde, güneş ışınlarının en son teğet olarak geldiği yerler kutup daireleridir.
· Paralellerle meridyenleri birbirinden ayıran en önemli farklar:uzunlukların meridyenlerde aynı, paralellerde farklı olması, aradaki mesafenin paralellerde aynı, meridyenlerde farklı olmasıdır.
· İki meridyen arasındaki uzaklık, en fazla Ekvatorda en az kutuplardadır.
· Yerel saatin, en ileri olduğu yer 180o Doğu meridyeni; en geri olduğu yer 180o Batı meridyenidir.
· Bir yerde güneşin en yüksek olduğu an, gölgenin en kısa olduğu an, Güneş ışınlarının gün içinde en büyük açıyla geldiği an öğle vaktidir.
Türkiye'nin;
· En güney noktası 36o Kuzey paralelinden,
· En kuzey noktası 42o Kuzey paralelinden,
· En batı noktası 26o Doğu meridyeninden,
· En doğu noktası 45o Doğu meridyeninden,
Türkiye'nin;
· En uzun kara sınırı Suriye,
· En kısa kara sınırı Nahcivan,
· En işlek kara sınırı Bulgaristan,
· En elverişsiz İran sınırı,
· En uzun deniz sınırı Ege denizi sınırıdır
Dünya'nın Şekli ve Hareketleri
Dünyanın geoid olmasının en önemli sonuçları:
· Ekvator yarıçapının kutuplar yarıçapından fazla olması,
· Yerçekiminin en az Ekvator'da, en fazla kutuplarda olmasıdır.
Dünyanın yuvarlak olmasının en önemli sonuçları; · Güneş ışınlarının düşme açısı;
· En büyük Ekvator'da
· En küçük kutuplarda olması
Dünyanın dönüş hızının;
· En fazla Ekvator'da
· En az kutuplarda olmasıdır.
İki meridyen arası uzaklığın;
· En fazla Ekvator’da,
· En az kutuplarda olmasıdır.
· Eksen eğikliğinin en önemli sonucu mevsimlerin oluşmasıdır.
· Eksen eğikliğinin en önemli sonucu mevsimlerin oluşturması ve dönencelerin sınırını belirlemesidir.
Dünyanın yıllık hareketi sırasında Güneş'e;
· En uzak olduğu an günötedir. (4 Temmuz)
· En yakın olduğu an gün beridir. (3 Ocak)
· Dünyanın yörüngesinin elips olmasının en önemli sonucu mevsim sürelerinin farklı olmasıdır.
21 Mart ve 23 Eylül'de Ekvator'da; · Gölge boyu en kısa,
· Isınma en fazla, aydınlatılan alan en dar,
· Işınların yere değme açısı en büyük,
· Işınların atmosferde tutulması en az,
· Işınların atmosferde aldığı yol en kısa,
· Işınların geri yansıması en azdır,
21 Haziran'da Kuzey yarımkürede;
· En uzun gündüz,
· En kısa gece,
· En kısa gölge,
· En Yüksek sıcaklıklar yaşanır.
21 Aralık'ta; Güney yarım kürede;
· En uzun gündüz,
· En kısa gece,
· En kısa gölge,
· En yüksek sıcaklıklar yaşanır.
Dünyanın şeklinden, günlük ve yıllık hareketinden hiçbir zaman etkilenmeyen özellik: Eksen eğikliğidir.
EGE BÖLGESİ
Türkiye'de;
· En fazla tütün üretimi, en fazla zeytin üretimi, en fazla üzüm üretimi.
· En fazla incir üretimi, en fazla haşhaş üretimi, en fazla kaliteli linyit üretimi, en fazla linyit ile çalışan termik santral.
· En fazla Delta Ovası, en gelişmiş ihracat limanı, en girintili çıkıntılı, kıyılar. En geniş, kıta sahanlığına sahip kıyılar.
· En uzun Deniz, kıyısına sahip il (Muğla) Ege bölgesindedir.
· Bölge içerisinde;
· En yüksek şehir Afyon'dur.
· En büyük şehri İzmir'dir.
· Ege bölgesinin Türkiye ekonomisine en önemli katkısı tarımdır.
· Tek SIĞLA ağacı yetiştirme alanı. (Dünya Çapında).
AKDENİZ BÖLGESİ
Türkiye'de;
· En fazla yer fıstığı üretimi,
· En fazla anason üretimi,
· Tek Muz yetişme alanıdır,
· En fazla seracılık,
· En fazla boksit çıkarımı,
· En fazla kükürt çıkarımı,
· En fazla intansif tarımın yapıldığı,
· En fazla karstik şekillerin görüldüğü, En geniş alüvyon ova Akdeniz Bölgesindedir.
· Bölge içerisinde;
· En az ve en seyre nüfuslu yerler, Taşeli ve Teke yarım adasındadır.
· En çok kıl keçisi Adana bölümünde yetişir.
· Antalya bölümünün ekonomiye en önemli katkısı Turizmdir.
· Adana bölümünün ekonomiye en önemli katkısı ise Tarımdır.
· En Büyük şehri Adana'dır.
İç Anadolu Bölgesi
Türkiye’de;
· En fazla buğday üretimi, en fazla şeker pancarı üretimi,
· En fazla koyunun yetiştirildiği,
· En çok tiftik keçisinin yetiştirildiği
· En fazla kapalı havzanın bulunduğu, en çok sel rejimli akarsuların bulunduğu, en geniş nadas arazisinin bulunduğu,
· En fazla küçükbaş hayvancılığın yapıldığı,
· Tek lületaşı çıkarım alanı
Bölge içerisinde;
· En turistik yerleri Nevşehir, Ürgüp, Göreme'dir.
· En soğuk yeri yukarı Kızılırmak bölümüdür.
· En yoğun nüfuslu yerler yukarı Sakarya bölümüdür.
· Ülke ekonomisine en önemli katkısı tarımdır.
· En büyük şehri Ankara'dır.
Doğu Anadolu Bölgesi· En büyük yüzölçümü.
· En fazla engebelik,
· En fazla yükselti,
· En fazla dağınık alan,
· En fazla büyükbaş hayvancılık,
· En fazla yıllık sıcaklık farkı,
· En fazla kar yağışı,
· En fazla Don olayı,
· En fazla donlu gün sayısı
· En fazla ormanın üst yükselti sınırının olduğu, daimi kar sınırının yükseltisinin olduğu,
· En geniş Buzul,
· En büyük Göl,
· En seyrek Nüfus,
· En çok maden rezervi,
· En çok hidroelektrik enerjisinin üretimi,
· En hızlı akarsular,
· En uzun kış süresi,
· En kısa yaz süresi,
· En düşük sıcaklık,
· En yüksek dağ,
· En şiddetli Karasallık,
· En düşük toprak sıcaklığının olduğu.
· Ulaşım imkanlarının en az olduğu bölge Doğu Anadolu Bölgesidir.
Bölge içerisinde;
· En fazla yetiştirilen tarım ürünü buğday ve arpadır.
· Bölgenin ülke ekonomisine en önemli katkısı Hayvancılıktır.
· En önemli tarım alanları Iğdır ovası, Malatya ovası, Muş ovası, Elazığ ovası, Erzurum ovası ve Elbistan ovalarıdır.
Güneydoğu Anadolu Bölgesi
Türkiye'de;
· En küçük yüz ölçümü,
· En yüksek yaz sıcaklığı,
· En az orman oranı,
· En fazla petrol çıkarımı,
· En fazla fosfat çıkarımı,
· En fazla mercimek üretimi,
· En az engebelik,
· En fazla yaz kuraklığı,
· En fazla sulama sorunu,
· En fazla buharlaşma miktarı,
· En az bulutluluk oranı ve en sade yer şekillerine sahip olan Bölge Güneydoğu Anadolu Bölgesidir.
Bölge içerisinde;
En fazla yağış kış mevsimindedir.
Karadeniz Bölgesi
Türkiye'de;
· En fazla yağış,
· En yüksek orman alanı,
· En yoğun kır nüfusu,
· Tek çay üretim alanı,
· En çok keten, kenevir üretimi,
· En fazla orman ürünleri üretimi,
· En çok dışarıya göç,
· En fazla eğim oranı,
· En fazla heyelan ihtimali,
· En çok dağınık, en fazla falez kıyı oluşumu,
· En dar kıta sahanlığı, en uzun kuş uçuşu uzunluğa sahip kıyılar,
· En fazla akarsu ağı, en düzenli rejimli akarsular,
· En dar havzaya sahip akarsular, en yüksek nem oranı,
· En fazla toprak yıkanması,
· En az yıllık sıcaklık farkı,
· En düzenli yağış rejimi,
· En fazla dalga aşındırması,
· En az yaz kuraklığının hissedilmesi,
· En az denizellik,
· Orman alt sınırının en düşük olduğu, en fazla bulutluluk oranı,
· En az buharlaşma oranı, en fazla nemlilik Karadeniz Bölgesi'ndedir.
Bölge içerisinde;
· Ortadoğu ve Doğu Karadeniz'in Türkiye ekonomisine en önemli katkısı tarımdır.
· Batı Karadeniz'in en önemli katkısı endüstri alanıdır.
· Tek tabi limanı Sinop'tur,
· En fazla yağış alan yeri Rize'dir.
· En büyük şehri Samsun'dur,
· En fazla endüstri Zonguldak'ta gelişmiştir,
· Kıyıda en az yağış Samsun'dadır.
· İklim yönünden kıyı ile iç kesimler arasındaki en az fark orta Karadeniz'dedir.
Marmara Bölgesi
Türkiye'de;
· En fazla toplam nüfus,
· En fazla nüfus yoğunluğu,
· En fazla şehirleşme oranı,
· En fazla okur-yazar oranı,
· En fazla sağlık hizmetleri,
· En fazla enerji tüketimi,
· En fazla sanayi işçisi,
· En fazla ekili dikili arazi,
· En fazla ayçiçeği üretimi,
· En fazla ipek böcekçiliği,
· En fazla kümes hayvancılığı,
· En fazla nüfusa sahip şehir,
· En fazla pirinç üretimi,
· En az ortalama yükselti,
· En az izdüşüm alanı,
· En çok bor mineralleri çıkarılan yer,
· En çeşitli iklim,
· En az kır nüfusu,
· En az izohips sayısı,
· En çeşitli tarım ürünü Marmara bölgesindedir.
Bölge içerisinde;
· Türkiye ekonomisine en büyük katkısı, endüstri alanıdır.
· En soğuk, en az yağışlı ve bitki örtüsü en cılız bölüm Ergene bölümüdür.
· En geniş tarım alanları Güney Marmara bölümündedir.
· En gelişmemiş civarları ise Çanakkale ve Istıranca civarlarıdır.
Harita Bilgisi
· Harita ve plânın en önemli özelliğinin, kuşbakışı çizim ve ölçeğinin olmasıdır.
· Krokiyi harita ve plândan ayıran tek özellik kabataslak olmasıdır.
· Haritalarda bozulma en fazla kutuplarda, en az Ekvator'dadır.
· Haritalarda en fazla ayrıntı plânlarda, en az ayrıntı Atlas Haritalarındadır.
Büyük Ölçekli haritaların;
en olumlu özellikleri ayrıntısının çok ve bozulma oranının az olmasıdır. En olumsuz özellikleri ise, gösterdiği alanın az olması ve duvarda fazla yer kaplamasıdır.
Küçük Ölçekli haritaların;
en olumlu özellikleri gösterdiği alanın fazla olması ve duvarda az yer kaplamasıdır.
Yeryüzü şekillerinin haritalarda gösterilme metodundan; en kullanışlısı izohips metodudur. Tapoğrafya yüzeyini (engebeleri) en iyi ifade eden metod arama metodudur. Her ikisini birden ifade eden en iyi metod kabartma yöntemidir.
İzohipslerde;
En fazla eğitim;çizgilerin sık olduğu yerde,
En az eğitim;çizgilerin seyrek olduğu yerlerdedir.
Çizgilerin en sık olduğu yerde;
· En fazla aşındırma,
· En zor tırmanma,
· En kısa uzunluk vardır.
İzohipslerde;
· En yüksek noktayı en içteki çizgi,
· En alçak noktayı en dıştaki çizgi gösterir.
İzobarlarda;
· En derin noktayı, en içteki eğri,
· En sığ yeri en dıştaki eğri gösterir.
İç ve Dış Kuvvetler
· En kısa sürede yeryüzünün şekillenmesi depremler ile olur.
· En fazla deprem Büyük Okyanus çevresi, Atlas Okyanusu kıyıları, Akdeniz ülkeleri ve Doğu Afrika'da görülür.
· En az deprem İskandinavya, Doğu Avrupa, Rusya, Kanada ve Avustralya'da görülür.
Türkiye'de;
· En fazla deprem, Kuzey Anadolu fay hattı, Batı Anadolu fay hattı ve Güneydoğu fay hattı kuşağında olur.
· En az deprem, Konya ovası, Taşeli platosu, Mardin eşiği ve Ergene havzasında olur.
· En şiddetli ve zararlı deprem, tektonik depremdir.
· Volkanizmanın en olumlu özellikleri verimli topraklar ile kurşun, krom, pirit ve manganez gibi madenleri oluşturmasıdır.
Mekanik çözülme;
· En fazla çöllerde, kutuplarda ve dağların yüksek yerlerinde görülür.
· En çok kimyasal çözülme Ekvatoral bölgelerde görülür.
Türkiye'de;
· En verimli taşınmış toprak alüvyondur.
· En fazla yıkanmış toprak laterittir.
· En verimsiz toprak Tundra toprağıdır.
Türkiye'de;
· En fazla heyelan Doğu Karadeniz'de görülür.
· En az heyelan İç Anadolu'da görülür.
· En geniş havzaya Amazon nehri sahiptir.
· En yüksek debiye (akıma), Amazon, Kongo, Missisipi ve Nil nehri sahiptir.
· En düzenli rejime Amazon, Kongo ırmakları sahiptir.
· En çok derine aşındırma akarsu ağzındadır.
· En önemli akarsu aşındırma şekli vadilerdir.
· Denge profilini kazanan akarsuda;
· Eğim en az, hız en az, enerji en az, denizden yükseklik en azdır.
· Türkiye'de rüzgârların en etkili olduğu bölge İç Anadolu'dur.
· Dalga aşındırması en fazla dik kıyılarda etkili olur.
Türkiye'de;
· En fazla falez (yalıyar) Karadeniz kıyılarındadır.
· Gel-git en fazla Kuzeybatı Avrupa kıyılarında görülür.
· Gel-git en belirgin; Bir ay içinde dolunay zamanı, yıl içinde ekinokslarda görülür
İklim· En önemli atmosfer tabakası Troposfer'dir.
· Güneşten alınan enerji miktarı en çok ışınların düşme açısına bağlıdır.
· En büyük açıyla güneş ışınlarını alan yerler, dönenceler arasıdır.
Dünyada;
· En yüksek sıcaklıklar dönenceler civarında görülür.
· En düşük sıcaklıklar orta kuşak karalarının iç kısımlarında olur.
Türkiye'de;
· En yüksek sıcaklıklar Güneydoğu da, en düşük sıcaklıklar Kuzeydoğudadır.
· Basınç, en yüksek 30 derece enlemlerindedir. (Suptropikal-Dinamik Yüksek Basınç)
· Bir izobar haritasında çizgilerin en sık olduğu yerde rüzgar en hızlı eser ve en kısa yolu takip eder.
· Havanın taşıyabileceği en fazla neme maksimum nem yada doyma noktası denir.
Yağışın oluşması için;
· En önce havanın yükselmesi gerekir.
· En çok konveksiyon yağış, Ekvator çevresinde görülür.
Dünyada;
· Yağış rejimi düzenli bir şekilde en fazla yağış alan yer Ekvatoral Bölgedir.
· Yağış rejimi düzensiz olarak en fazla yağış alan yer Muson Asyasıdır.
· En az yağış 30 derece enlemleri civarındadır.
Türkiye'de;
· En fazla yağış Doğu Karadeniz'de,
· En az yağış Tuz gölü civarında,
· En kurak Güneydoğu Anadolu'dur.
· En sıcak iklim ekvatoral iklimdir.
· En soğuk iklim kutup iklimidir.
· En fazla günlük sıcaklık farkı çöl ikliminde, görülür.
· En az günlük sıcaklık farkı Ekvatoral iklimde görülür.
· En fazla yıllık sıcaklık farkı Karasal iklimdedir.
· En az yıllık sıcaklık farkı Ekvatoral iklimdedir.
· En düzenli yağış rejimi Ekvatoral iklimdedir.
· En düzensiz yağış rejimi çöl iklimindedir.
· En çok kışın yağış alan iklim Akdeniz iklimidir.
· En çok sonbaharda yağış alan iklimler ılıman okyanus iklimi ve Karadeniz iklimidir.
· En çok yağışı ilkbahar ve sonbaharda alan iklim Ekvatoral iklimdir.
· Yağış rejimleri birbirine en çok benzeyen iklimler; Muson,Savan ve şiddetli Karasal iklimlerdir
Nüfus ve Yerleşme
Dünyada;
En sık nüfuslu yerler;
Güneydoğu Asya, Avrupa ve Kuzey Amerika’nın doğusudur.
En seyrek nüfuslu yerler;
Kutup bölgeleri, çöller, yüksek dağlar ve Ekvatoral bölgelerin alçak yerleridir. (Amazon ve Kango boyları)
Dünyada;
· En fazla nüfus artışı Afrika, Güney Amerika ve Güney Asya'dadır.
· En az nüfus artışı Avrupa'dadır.
Türkiye'de;
· En sık nüfuslu bölüm, Çatalca-Kocaeli bölümüdür.
· En seyrek nüfuslu bölüm, Hakkari bölümüdür.
· En hızlı nüfusu artan il, İstanbul'dur. (sürekli göç sebebi ile)
Türkiye'de;
· En çok göç alan il, İstanbul'dur.
· En çok göç veren iller, Artvin ve Rize'dir.
Gelişmiş bir ülke ile geri kalmış bir ülke karşılaştırıldığında;
Gelişmiş ülkelerde;
· Orta yaş nüfus en azdır.
· Genç nüfus en azdır.
· Ortalama yaşam süresi en uzundur.
· Doğurganlık en azdır.
· Sanayi gelirleri en fazladır.
· Tarım gelirleri en azdır.
· Okur-Yazar oranı en fazladır.
· Sağlık hizmetleri en fazladır.
· Milli gelir en fazladır.
· Sanayi ürünleri ihracatı en fazladır.
· Tarım ürünleri ihracatı en azdır.
· Sanayi ürünleri ithalatı en azdır.
· Tarım ürünleri ithalatı en fazladır.
· Kent nüfusu en fazladır.
· Kır nüfusu en azdır.
· Nüfus artışı en azdır.
· Üretim en fazladır.
· İç göç en azdır.
· Dışarıdan gelen işçi en çoktur.
· Tarımın iklime bağımlılığı en azdır.
· İklimin nüfus dağılışına etkisi en azdır.
· Modern tarım metodu en fazladır.
· Bağımlı nüfus en azdır.
· Alt yapı sorunu en azdır.
· Bebek ölümü en azdır.
Dünyada;
En fazla nüfuslanmış kıta Asya, en az nüfuslanmış kıta Avustralya'dır.
Türkiye'de;
· En fazla göç veren bölge Karadeniz'dir.
· En az göç veren bölge Marmara'dır.
· En fazla nüfuslanmış bölge Marmara'dır.
· En az nüfuslanmış bölge Güneydoğu Anadolu'dur.
Tarım ve Ekonomi
· En fazla intensif tarım Batı Avrupa ülkelerinde uygulanır.
· En fazla kakao Brezilya'da üretilir.
· En çok kauçuk ABD'de üretilir.
· En çok hurma; Irak, Mısır, Arap ülkelerinde üretilir.
· En fazla yer fıstığı; Hindistan'da üretilir.
· En fazla pamuk; BDT ve ABD'de üretilir.
· En çok çay; Hindistan, Çin ve Srilanka'da üretilir.
· En çok portakal; ABD ve Brezilya'da üretilir.
· En çok muz; Brezilya, Hindistan, Filipinler, Endonezya ve Ekvatorda üretilir.
· En çok pirinç; Muson Asya'sında üretilir.
· En çok mısır; ABD'de üretilir.
· En çok buğday; ABD, BDT, Kanada, Arjantin, Türkiye ve Hindistan'da üretilir.
· En fazla fındık; Türkiye'de üretilir.
· En fazla incir; Türkiye'de üretilir.
